<p class="ql-block" style="text-align: center;"><b style="font-size: 22px;">59.近體詩(shī)與詞之體制</b></p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【原文】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?近體詩(shī)①體制,以五、七言絕句為最尊,律詩(shī)次之,排律最下。蓋此體于寄興言情,兩無(wú)所當(dāng),殆有韻之駢體文耳。詞中小令如絕句,長(zhǎng)調(diào)似律詩(shī),若長(zhǎng)調(diào)之《百字令》《沁園春》等,則近于排律矣。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【注釋】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?①近體詩(shī):即今體詩(shī)或格律詩(shī),是唐代形成的律詩(shī)和絕句的通稱(chēng),為區(qū)別于此前的古體詩(shī),故稱(chēng)。講究平仄、對(duì)仗和聲韻。近體詩(shī)包括絕句(五言四句、七言四句)、律詩(shī)(五言八句、七言八句)、排律(十句以上)三種,以律詩(shī)的格律為基準(zhǔn)。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> <b>【譯文】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?<span style="font-size: 20px;">近體詩(shī)的體制,以五言、七言絕句最為尊尚,律詩(shī)排第二,排律為最下等。因?yàn)榕怕蓪?duì)于寄托興味、抒發(fā)情感兩者都不適合,大致如同有韻的駢體文而已。詞中的小令如同絕句,長(zhǎng)調(diào)如同律詩(shī),至于長(zhǎng)調(diào)中的《百字令》《沁園春》等,就與排律差不多了。</span></p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><b style="font-size: 20px;"> 60.出入宇宙人生</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【原文】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?詩(shī)人對(duì)宇宙人生,須入乎其內(nèi),又須出乎其外。入乎其內(nèi),故能寫(xiě)之;出乎其外,故能觀之。入乎其內(nèi),故有生氣;出乎其外,故有高致。美成能入而不出;白石以降,于此二事皆未夢(mèng)見(jiàn)。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【譯文】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?詩(shī)人對(duì)于宇宙人生,必須進(jìn)入到其間,又必須從其間出來(lái)。進(jìn)入到其間,所以能描寫(xiě)它;從其間出來(lái),所以能觀察它。進(jìn)入到其間,所以作品有生氣;從其間出來(lái),所以作品有高遠(yuǎn)的風(fēng)致。周邦彥能夠進(jìn)入而不能夠出來(lái)。姜夔以下,對(duì)這兩者連做夢(mèng)都沒(méi)能夢(mèng)見(jiàn)。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><b style="font-size: 22px;">61.輕視外物與重視外物</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【原文】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?詩(shī)人必有輕視外物之意,故能以奴仆命風(fēng)月;又必有重視外物之意,故能與花鳥(niǎo)共憂(yōu)樂(lè)。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【譯文】</b></p><p class="ql-block"><b>? ? ? ?</b> 詩(shī)人必須要有輕視外物的思想,這樣才能把風(fēng)月當(dāng)做奴仆來(lái)驅(qū)使。又必須要有重視外物的思想,這樣才能與花鳥(niǎo)同憂(yōu)樂(lè)。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><b style="font-size: 22px;">62. 淫詞、鄙詞、游詞</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【原文】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ? “昔為倡家女,今為蕩子?jì)D。蕩子行不歸,空床難獨(dú)守?!薄昂尾徊吒咦?,先據(jù)要路津?無(wú)為久貧賤,車(chē)感軻長(zhǎng)苦辛?!笨芍^淫鄙之尤。然無(wú)視為淫詞、鄙詞者,以其真也。五代、北宋之大詞人亦然,非無(wú)淫詞,讀之者但覺(jué)其親切動(dòng)人;非無(wú)鄙詞,但覺(jué)其精力彌滿(mǎn)??芍~與鄙詞之病,非淫與鄙之病,而游詞①之病也。“豈不爾思,室是遠(yuǎn)而,”而子曰:“未之思也,夫何遠(yuǎn)之有?②”惡其游也。</p><p class="ql-block">?</p><p class="ql-block"><b>【注釋】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?①游詞:浮夸的言辭。 輕薄的言辭。</p><p class="ql-block">? ? ? ?②未之思也,夫何遠(yuǎn)之有:?出自《論語(yǔ)·子罕》:“唐棣之華,偏其反而。豈不爾思,室是遠(yuǎn)而?!弊釉唬骸拔粗家?,夫何遠(yuǎn)之有?”?</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【譯文】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?“昔為倡家女,今為蕩子?jì)D。蕩子行不歸,空床難獨(dú)守。”“何不策高足,先據(jù)要路津?無(wú)為守窮賤,轗軻長(zhǎng)苦辛。”這兩首詩(shī)可以說(shuō)是淫蕩卑鄙到了極點(diǎn)。然而,卻沒(méi)有人把它們視作淫詞和鄙詞,因?yàn)樗鼈儽磉_(dá)的是真實(shí)的感情。五代、北宋的大詞人也是這樣。并不是他們的作品中沒(méi)有淫詞,只是讀后反而覺(jué)得它親切動(dòng)人;也并不是沒(méi)有鄙詞,只是讀后不覺(jué)粗鄙反而覺(jué)得精氣彌漫。由此可知淫詞與鄙詞真正的弊病,不在于淫蕩和卑鄙,而是蒼白膚淺、缺乏真與美。</p> <p class="ql-block"><b style="font-size: 22px;">【引用詩(shī)詞】</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align: center;"><b style="font-size: 22px;">古詩(shī)十九首之二</b></p><p class="ql-block" style="text-align: center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align: center;">青青河畔草,郁郁園中柳。</p><p class="ql-block" style="text-align: center;">盈盈①樓上女,皎皎②當(dāng)窗牖。</p><p class="ql-block" style="text-align: center;">娥娥③紅粉妝,纖纖出素手。</p><p class="ql-block" style="text-align: center;">昔為倡家④女,今為蕩子⑤婦。</p><p class="ql-block" style="text-align: center;">蕩子行不歸,空床難獨(dú)守。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【注釋】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?①盈盈:形容清澈;形容儀態(tài)美好。</p><p class="ql-block">? ? ? ?②皎皎:光明。指女子皮膚白嫩。</p><p class="ql-block">? ? ? ?③娥娥:嬌美。</p><p class="ql-block">? ? ? ?④倡家:歌舞伎。倡,凡是以歌唱為業(yè)的藝人就叫做“倡”。</p><p class="ql-block">? ? ? ?⑤蕩子:指長(zhǎng)期漫游四方不歸鄉(xiāng)土的人,與“游子”義近而有別。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【譯文】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?河邊青青的草地,</p><p class="ql-block">? ? ? ?園里茂盛的柳樹(shù)。</p><p class="ql-block">? ? ? ?在樓上那位儀態(tài)優(yōu)美的女子站在窗前,</p><p class="ql-block">? ? ? ?潔白的肌膚可比明月。</p><p class="ql-block">? ? ? ?她打扮得漂漂亮亮,</p><p class="ql-block">? ? ? ?伸出纖細(xì)的手指。</p><p class="ql-block">? ? ? ?從前她曾是青樓女子,</p><p class="ql-block">? ? ? ?而今成了喜歡在外游蕩的人的妻子。</p><p class="ql-block">? ? ? ?在外游蕩的丈夫還沒(méi)回來(lái),</p><p class="ql-block">? ? ? ?在這空蕩蕩的屋子里,實(shí)在是難以獨(dú)自忍受一個(gè)人的寂寞,怎堪獨(dú)守!</p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><b style="font-size: 22px;">古詩(shī)十九首之四</b></p><p class="ql-block">?</p><p class="ql-block" style="text-align: center;">今日良宴會(huì)①,歡樂(lè)難具陳②。</p><p class="ql-block" style="text-align: center;">彈箏奮逸響③,新聲④妙入神。</p><p class="ql-block" style="text-align: center;">令德⑤唱高言,識(shí)曲聽(tīng)其真。</p><p class="ql-block" style="text-align: center;">齊心同所愿,含意俱未申。</p><p class="ql-block" style="text-align: center;">人生寄一世,奄忽若飚塵⑥。</p><p class="ql-block" style="text-align: center;">何不策高足⑦,先據(jù)要路津⑧,</p><p class="ql-block" style="text-align: center;">無(wú)為守窮賤,轗軻⑨長(zhǎng)苦辛。</p><p class="ql-block">???</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>?[注釋]</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?①良宴會(huì):熱鬧的聚會(huì)。</p><p class="ql-block">? ? ? ?②難具陳:猶言難以一一述說(shuō)。</p><p class="ql-block">? ? ? ?③逸響:不同凡塵的音響。</p><p class="ql-block">? ? ? ?④新聲:指當(dāng)時(shí)最流行的曲調(diào)。</p><p class="ql-block">? ? ? ?⑤令德:美好的德行。</p><p class="ql-block">? ? ? ?⑥奄忽:急劇。飆(biāo)塵:指狂風(fēng)里被卷起來(lái)的塵土。用此比喻人生,言其短促、空虛。</p><p class="ql-block">? ? ? ?⑦策高足:鞭打快馬。高足,良馬的代稱(chēng)。</p><p class="ql-block">? ? ? ?⑧要路津:必經(jīng)之路。指官場(chǎng)高位。</p><p class="ql-block">? ? ? ?⑨轗(kǎn)軻:古同“坎坷”。道路不平,比喻人生多難或不得志。</p><p class="ql-block">?</p><p class="ql-block"><b>?[譯文]</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?今天這么好的宴會(huì)真是美極了,</p><p class="ql-block">? ? ? ?這種歡樂(lè)的場(chǎng)面簡(jiǎn)直說(shuō)不完。</p><p class="ql-block">? ? ? ?這首箏曲的聲調(diào)是多么地飄逸,</p><p class="ql-block">? ? ? ?這是最時(shí)髦的樂(lè)曲出神入化。</p><p class="ql-block">? ? ? ?有美德的人通過(guò)樂(lè)曲發(fā)表高論,</p><p class="ql-block">? ? ? ?知音者能體會(huì)出音樂(lè)的真意。</p><p class="ql-block">? ? ? ?音樂(lè)的真意是大家的共同心愿,</p><p class="ql-block">? ? ? ?只是誰(shuí)都不愿意真誠(chéng)說(shuō)出來(lái)。</p><p class="ql-block">? ? ? ?人生像寄旅一樣只有一世猶如塵土,</p><p class="ql-block">? ? ? ?剎那間便被那疾風(fēng)吹散。</p><p class="ql-block">? ? ? ?為什么不想辦法捷足先登,</p><p class="ql-block">? ? ? ?先高踞要位而安樂(lè)享富貴榮華呢?</p><p class="ql-block">? ? ? ?不要因貧賤而常憂(yōu)愁失意,</p><p class="ql-block">? ? ? ?不要因不得志而辛苦地煎熬自己。</p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><b style="font-size: 22px;">?63. 馬致遠(yuǎn)《天凈沙》得唐人絕句妙境</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【原文】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?“枯藤老樹(shù)昏鴉。小橋流水平沙。古道西風(fēng)瘦馬。夕陽(yáng)西下。斷腸人在天涯?!雹俅嗽笋R東籬②《天凈沙》小令也。寥寥數(shù)語(yǔ),深得唐人絕句妙境。有元一代詞家,皆不能辦此也。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【注釋】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?①“枯藤”五句:出自元代散曲家馬致遠(yuǎn)《天凈沙》?!捌缴场?,他本多作“人家”。</p><p class="ql-block">? ? ? ?②馬東籬:元代著名大戲劇家、散曲家馬致遠(yuǎn)(約1250—約1321),字千里,號(hào)東籬,與關(guān)漢卿、鄭光祖、白樸并稱(chēng)“元曲四大家”,因《天凈沙·秋思》而被稱(chēng)為“秋思之祖”。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> <b>【譯文】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?“枯藤老樹(shù)昏鴉,小橋流水人家,古道西風(fēng)瘦馬。夕陽(yáng)西下,斷腸人在天涯?!边@是元朝人馬致遠(yuǎn)的《天凈沙》小令。寥寥數(shù)語(yǔ),深深地達(dá)到了唐人絕句的絕妙境界。在元朝其他的詞人當(dāng)中,都不能做到這樣。</p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><b style="font-size: 22px;">64. 人各有能有不能</b></p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【原文】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?白仁甫①《秋夜梧桐雨》?、冢列郾瘔?,為元曲冠冕。然所作《天籟詞》③,粗淺之甚,不足為稼軒奴隸。豈創(chuàng)者易工,而因者難巧歟?抑人各有能有不能也?讀者觀歐、秦之詩(shī)遠(yuǎn)不如詞,足透此中消息。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">【注釋】</p><p class="ql-block">? ? ? ?①白仁甫:元代著名雜劇家白樸(約1226—約1306),原名恒,字仁甫,后改名樸,字太素,號(hào)蘭谷。終身未仕。代表作主要有《梧桐雨》《墻頭馬上》等。</p><p class="ql-block">? ? ? ?②《秋夜梧桐雨》劇:即白樸所作雜劇《唐明皇秋夜梧桐雨》,簡(jiǎn)稱(chēng)《梧桐雨》。此劇描寫(xiě)唐明皇、楊貴妃兩人的愛(ài)情故事,抒情濃郁,詩(shī)味醇厚,文辭華美。劇本取材于唐代陳鴻的傳奇小說(shuō)《長(zhǎng)恨歌傳》和白居易的詩(shī)歌《長(zhǎng)恨歌》,題目也因其中“春風(fēng)桃李花開(kāi)日,秋雨梧桐葉落時(shí)”詩(shī)句而得名?!段嗤┯辍窞槟┍緫?,正末為李隆基。</p><p class="ql-block">? ? ? ?③《天籟詞》:即白樸詞集《天籟集》,共二卷,存詞一百零四首。白樸為詞,師法蘇軾與辛棄疾,故集中多豪放曠達(dá)之作。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><b>【譯文】</b></p><p class="ql-block">? ? ? ?白樸《秋夜梧桐雨》雜劇,沉雄悲壯,為元曲中成就最高的作品,但他所作的《天籟詞》,卻粗俗淺薄極了,不足以做辛棄疾的奴隸。難道是開(kāi)創(chuàng)者容易精巧,而因襲者難以巧妙嗎?還是人各有能有不能呢?讀者看歐陽(yáng)修、秦觀的詩(shī)遠(yuǎn)遠(yuǎn)比不上詞,就足夠明白其中的原因了。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> </p> <p class="ql-block" style="text-align: center;"><span style="font-size: 22px;"><span class="ql-cursor">?</span></span></p>