<p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">前言</p><p class="ql-block">中國文字是象形文字,漢字的演變也是書法書體的演變,從甲骨文、金文(大篆)、小篆,再由小篆簡化成隸書,由隸書簡化成草、行、楷三種書體。</p><p class="ql-block">書法多寫繁體,原因在于我們學(xué)習(xí)書法,臨帖、入古,才能得其精髓,古人多寫繁體,還有從審美角度看,書法寫繁體要比寫簡體更具有更豐富的內(nèi)含。但并不是所有的字都寫繁體,那樣意思就不同了。</p><p class="ql-block">根據(jù)全國書法大展《評審規(guī)則》:“作品內(nèi)容要符合漢語規(guī)范。凡有明顯錯字或文義不通的作品不得入選。”在評委和觀察員眼中,錯字、漏字、漏句這些文字、文義上的問題均被視為一件書法作品的硬傷,是致命的。很多不錯的參展作品,最后落選大都是掉在錯別字這個坑里,令評審們深感可惜。</p><p class="ql-block">書法家斯舜威說:僅僅“范’‘才’兩個字,就讓一批作品‘中槍’。這次好幾位作者書寫了范成大的《玉山道中》,而把‘范’寫成了‘範(fàn)’,殊不知姓的‘范’用不著‘繁體’。有好幾位作者寫了趙鼎的《題常山草萍驛》,首句為‘才過常山到草萍,驛亭偏喜雨初晴’,‘才’的篆體應(yīng)作‘纔’,許多作者則用了‘才’。這真是該簡不簡,該繁不繁。”</p><p class="ql-block">書法家陳勝武提到“云和雲(yún),臺和臺,里和裏,才和纔,谷和穀,余和餘,干和乾、幹、榦,艸和草、皂,征和徵。”</p><p class="ql-block">他說:“之所以對文字如此認(rèn)真,是為了促使作者更加重視文字基本功和學(xué)養(yǎng)的提高?!?lt;/p><p class="ql-block">浙江省書協(xié)主席鮑賢倫說:“書法藝術(shù)畢竟不是簡單的抄寫行為,在展覽評審過程中也會注意把握書法藝術(shù)和語言文字的差異,對于作品中最典型的錯漏問題要找出來打下去,對一般性的問題還是相對寬容的。”</p><p class="ql-block">許多書法愛好者在書法創(chuàng)作中對繁體字、異體字一直模糊不清,而每一個有志于從事書法創(chuàng)作的愛好者都應(yīng)該對這些易混淆的字和用法,有一個清晰的認(rèn)識。</p><p class="ql-block">今天小編給大家整理出《常用50個易混繁體字》、《常用繁體字、異體字用法》、《常用的異體字分類表》、《音義相似、形聲相似、形體相似分類表》。</p><p class="ql-block">有了這幾份表,大家以后創(chuàng)作不愁會寫錯繁體和異體字了。</p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">01</p><p class="ql-block">《常用50個易混繁體字》</p><p class="ql-block">1、“後”與“后”,“后”在古代確實有兩種寫法:“後”和“后”,但“後”表示方位,例如“後面”、“後來”等,“后”則是一種特定稱謂,例如“皇后”、“后土”等。</p><p class="ql-block">2、“干”的繁體有三種寫法:“乾”、“幹”和“干”。當(dāng)表示“濕”的反義詞時寫作“乾”,例如“乾燥”、“乾脆”;當(dāng)表示事物的主體和重要部分,或者表示動詞“做”時,寫作“幹”,例如“主幹”、“幹部”、“幹活”;其余都寫作“干”,例如“天干地支”、“干戈”、“干將莫邪”、“干寶”。</p><p class="ql-block">3、“盡”的繁體有兩種寫法:“儘”和“盡”,前者用于“儘管”(現(xiàn)在讀第三聲),后者用于“盡頭”、“前功盡棄”(現(xiàn)在讀第四聲)。</p><p class="ql-block">4、“歷”的繁體有兩種寫法:“歷”和“曆”,前者用于“經(jīng)歷”、“歷史”、“歷代”;后者用于“日曆”、“曆法”。</p><p class="ql-block">5、“范”的繁體有兩種寫法,用作姓氏時寫作“范”,其余寫作“範(fàn)”。</p><p class="ql-block">6、“鐘”的繁體有兩種寫法:“鐘”和“鍾”,前者用于“鐘錶”、“時鐘”、“敲鐘”,后者用于“鍾情”、“鍾愛”、“鍾靈毓秀”。</p><p class="ql-block">7、“丑”的繁體有兩種寫法:“丑”和“醜”,表示“丑陋”之意用“醜”,例如“醜八怪”;表示天干地支或戲劇角色時用“丑”,例如“丑時”、“生旦淨(jìng)末丑”。</p><p class="ql-block">8、“里”的繁體有三種寫法:“裡”、“裏”和“里”,表示長度單位、居所之時用“里”,如“千里”、“鄰里”;表示與“外”相反時用“裡”或“裏”,例如“心裡”、“裏面”。注意,“裡”和“裏”是異體字,讀音意義都相同。</p><p class="ql-block">9、“云”的繁體有兩種寫法:“雲(yún)”和“云”,前者用于“雲(yún)雨”、“白雲(yún)”;后者用于“人云亦云”、“詩云”、“古人云”。</p><p class="ql-block">10、“制”表示“制造”之意時寫作“製”,其余寫作“制”。例如“製作”、“監(jiān)製”、“制止”、“限制”、“制度”。</p><p class="ql-block">11、“于”用作姓氏時寫作“于”,其余寫作“於”。</p><p class="ql-block">12、“面”繁體有“面”和“麵”兩種,前者用于“表面”、“裏面”,后者用于“麵粉”、“麵條”。</p><p class="ql-block">13、“準(zhǔn)”表示批準(zhǔn)、允許時寫作“準(zhǔn)”,例如“準(zhǔn)許”、“不準(zhǔn)”、“準(zhǔn)奏”;其余寫作“準(zhǔn)”,例如“精準(zhǔn)”、“準(zhǔn)則”。</p><p class="ql-block">14、“臟”作形容詞時寫作“髒”,例如“骯髒”;作名詞時寫作“臟”,例如“心臟”。</p><p class="ql-block">15、“發(fā)”的繁體有兩種寫法:“發(fā)”和“髮”,前者用于“發(fā)出”、“發(fā)送”、“發(fā)財”;后者用于“頭髮”、“千鈞一髮”。曾經(jīng)有人說蘇東坡的《念奴嬌·赤壁懷古》押韻時重復(fù)了,押了兩次“發(fā)”,其人家原來寫的是“雄姿英發(fā)”和“早生華髮”啊!</p><p class="ql-block">16、“臺”的繁體有“臺”、“臺”、“檯”和“颱”四個,第一個用于“兄臺”、“臺鑒”;第二個用于“舞臺”、“高臺”、“平臺”、“臺灣”;第三個用于“檯面”、“燈檯”;第四個用于“颱風(fēng)”。注意:“臺”一般是站人的,而“檯”則是放物品用的。</p><p class="ql-block">17、“斗”表示爭斗之意時寫作“鬥”,如“戰(zhàn)鬥”、“鬥爭”;其余仍寫作“斗”,如“北斗”、“刁斗”。</p><p class="ql-block">18、“復(fù)”的繁體有兩個:複和復(fù)。前者用于“複雜”、“複習(xí)”;后者用于“光復(fù)”、“復(fù)出”、“復(fù)興”。</p><p class="ql-block">19、“欲”用作動詞時寫作“欲”,例如“魚我所欲也”、“己所不欲”;用作名詞時寫作“慾”,例如“慾望”、“貪慾”、“清心寡慾”。</p><p class="ql-block">20、“秋”用于“秋千”時寫作“鞦韆”,其余都寫作“秋”或“秌”。</p><p class="ql-block">21、“游”用在與水有關(guān)的詞匯中寫作“游”,例如“游泳”、“上游”;其余都寫作“遊”,例如“漫遊”、“旅遊”、“遊歷”。南宋詩人“陸游”應(yīng)寫作“陸遊”。</p><p class="ql-block">22、“征”的繁體有兩個:“征”和“徵”,前者用于“長征”、“征程”;后者用于“特徵”、“徵求”、“徵詢”。</p><p class="ql-block">23、“吊”在表示憑吊之時寫作“弔”,例如“弔唁”、“憑弔”;其余都寫作“吊”。</p><p class="ql-block">24、“系”的繁體有三個:“系”、“係”和“繫”。注意組詞:“系統(tǒng)”、“中文系”、“干係”、“關(guān)係”、“聯(lián)繫”、“維繫”、“繫鞋帶”。</p><p class="ql-block">25、“郁”的繁體有兩個,“鬱”和“郁”。注意組詞:“憂鬱”、“鬱鬱寡歡”、“蔥鬱”、“文采郁郁”、“濃郁”、“馥郁”、“郁達(dá)夫”。</p><p class="ql-block">26、“幾”在表示小桌子時寫作“幾”,例如“茶幾”、“條幾”;其余都寫作“幾”。</p><p class="ql-block">27、“借”在表示憑借、依靠之意時寫作“藉”,例如“藉口”、“藉著”;表示借出之意時仍寫作“借”,例如“借錢”、“借用”。</p><p class="ql-block">28、“咸”在跟“淡”相對時寫作“鹹”,例如“鹹菜”、“鹹魚”;在表示“全,都”時仍寫作“咸”,例如“老少咸宜”、“少長咸集”。用作地名或年號等專有名詞時也寫作“咸”,例如“咸陽”、“咸豐”。</p><p class="ql-block">29、“松”用作樹名和人名時寫作“松”,例如“松樹”、“松柏”、“李如松”。其余都寫作“鬆”,例如“鬆緊”、“鬆懈”、“放鬆”。</p><p class="ql-block">30、“谷”表示山谷及姓氏時仍寫作“谷”,表示谷物時寫作“穀”,例如“五穀豐登”。</p><p class="ql-block">31、“岳”在表示山時寫作“嶽”,例如“五嶽獨尊”;用于姓氏或者地名時仍寫作“岳”,例如“岳飛”、“岳西”。</p><p class="ql-block">32、“奸”在某些詞中寫作“姦”,例如“姦淫”;其余仍寫作“奸”,例如“漢奸”、“奸細(xì)”、“奸雄”。</p><p class="ql-block">33、“御”在表示抵擋之意時寫作“禦”,例如“防禦”、“禦敵”、“禦寒”;其余寫作“御”,例如“御駕親征”、“御花園”。</p><p class="ql-block">34、“出”在表示量詞時寫作“齣”,例如“一齣戲”;其余均寫作“出”。</p><p class="ql-block">35、“布”用作名詞時仍寫作“布”,用作動詞時寫作“佈”,例如“布匹”、“抹布”、“發(fā)佈”、“佈局”。</p><p class="ql-block">36、“姜”的繁體有兩種寫法:“薑”和“姜”,前者表示植物“生薑”;后者用于姓氏,例如“姜尚”。</p><p class="ql-block">37、“黨”在表示政黨時寫作“黨”,例如“黨員”;表示姓氏或民族時寫作“黨”,例如“黨項”。</p><p class="ql-block">38、“匯”的繁體有兩種寫法:“匯”和“彙”,前者用于“匯合”、“匯款”、“匯集”;后者用于“詞彙”、“彙編”。</p><p class="ql-block">39、“蘇”的繁體有兩種寫法:“甦”和“蘇”,前者用于“甦醒”;后者用于“江蘇”、“蘇軾”。</p><p class="ql-block">40、“須”的繁體有兩種寫法:“須”和“鬚”,前者用于“必須”;后者用于“鬍鬚”。</p><p class="ql-block">41、“獲”在表示收成時寫作“穫”,例如“收穫”;其余寫作“獲”,例如“獲取”、“捕獲”。</p><p class="ql-block">42、“才”在表示副詞時寫作“纔”,例如“剛纔”、“現(xiàn)在纔來”;其余寫作“才”,如“人才”、“天才”。</p><p class="ql-block">43、“沖”用在與水有關(guān)的詞匯中寫作“沖”,例如“沖洗”、“沖走”、“沖刷”;其余寫作“衝”,如“要衝”、“衝擊”、“衝突”。</p><p class="ql-block">44、“舍”作為動詞時寫作“捨”(現(xiàn)在讀第三聲),例如“捨棄”、“施捨”;作為名詞時寫作“舍”(現(xiàn)在讀第四聲),例如“宿舍”、“寒舍”。</p><p class="ql-block">45、“筑”在表示古代樂器時寫作“筑”,例如“擊筑”;其余寫作“築”,例如“建築”、“築造”。</p><p class="ql-block">46、“采”作為動詞時寫作“採”,例如“採花”、“採摘”;作為名詞時寫作“采”,例如“神采奕奕”、“文采”。</p><p class="ql-block">47、“豐”在表示豐富、豐盛之意時作寫“豐”,例如“豐富”、“豐年”;其余寫作“豐”,例如“豐韻”、“豐采”。</p><p class="ql-block">48、“只”作為量詞時寫作“隻”,例如“一隻雞”、“形單影隻”;其余寫作“衹”和“只”均可,用“衹”更為正式,例如“衹是”、“衹有”。</p><p class="ql-block">49、“表”在表示計時工具時寫作“錶”,例如“手錶”、“鐘錶”;其余寫作“表”,例如“表面”,“表現(xiàn)”。</p><p class="ql-block">50、“注”的繁體有兩種寫法:“註”和“注”,前者用于“註冊”、“批註”、“註解”;后者用于“注射”、“注意”、“全神貫注”。</p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">02</p><p class="ql-block">《常用繁體字、異體字用法》</p><p class="ql-block">●並,并,併:——古代完全不通用。并,併是同義詞,“兼并”的意義寫作并、併,不寫作並;“一起”的意義寫作並,並排;很少寫并、併;“依傍”的意義只寫作並;“拋棄”的意義只寫作并、併。 </p><p class="ql-block">●為:統(tǒng)一替換為“爲(wèi)”,爲(wèi)、為為古異體字。 </p><p class="ql-block">●才,纔:“才能”之意,用才;“剛剛”、“方才”、“僅僅”之意,用纔。 </p><p class="ql-block">●采,採,寀,埰,棌:“摘取”的意義寫作採;“卿大夫受封土地”的意義寫作寀,埰 例詞:寀地,寀邑;“櫟樹”,又叫“柞樹”的意義寫作棌。例詞:棌椽。 </p><p class="ql-block">● 彩,綵:——古代是兩個字;綵僅用于彩色絲織品;“彩色”、“光彩”用彩。 </p><p class="ql-block">●抄,鈔,杪:“掠奪”,“抄寫”之意用抄;“末尾”、“最后”之意用鈔(杪),讀miao3聲 例詞:教行于鈔; </p><p class="ql-block">●沈,沉:沉古代寫作沈,但沈沒一般寫作沉沒。 </p><p class="ql-block">●沖,衝:——古代是兩個字:空虛、謙虛、年幼之意用沖(沖)。例詞:大盈若沖;謙沖節(jié)儉;方年沖貌……交通要道、沖擊、向著、對著之意用衝。例詞:天下之衝;衝撞;首衝南方,要衝,衝水,衝動,衝撃。 </p><p class="ql-block">●丑,醜: “地支”用丑,子丑寅卯;美丑、厭惡、丑角等時用醜,醜陋,醜悪。 </p><p class="ql-block">●仇、讎:地名、姓氏用仇;仇恨、仇敵可用讎,報讎,讎人。 </p><p class="ql-block">●斗,鬥(鬦,鬭):古代盛酒器、容量單位、星宿名用斗,例字:北斗星、車載斗量、煙斗、斗膽、漏斗;爭斗、戰(zhàn)斗用鬥:鬥牛士、鬥智鬥勇。 </p><p class="ql-block">●厄(戹)、阨、軛(軛):——古代是三個字,厄,困苦意,厄運;阻塞、險要地勢、狹隘等一般寫作阨;軛(軛),牛馬拉車架在脖子上的器具。 </p><p class="ql-block">● 范,範(fàn):——古代是兩個字,作姓時只能用范,范仲淹;模範(fàn)、范例則用範(fàn)。 </p><p class="ql-block">●豐,豐:——古代是兩個字,豐一般只用于形容容貌和神態(tài),例詞:豐采、豐姿、豐韻、豐儀;豐可以用于形容各種事物,豐産,豐收,豐富。 </p><p class="ql-block">●復(fù),複,覆:複,有“夾衣”,“繁復(fù)”,“重復(fù)”之意;復(fù),有“回來,回去”,“報復(fù)”,“再,又”,“回答”,“免除賦稅”之意;覆,有“遮蓋”,覆蓋,“翻轉(zhuǎn)過來”,“顛覆”之意;複的“夾層的”,“重復(fù)的”意思,覆的“翻過來”的意思,可以寫作復(fù);復(fù)的義項不能寫作複。 </p><p class="ql-block">●干,乾,幹,榦:“天干地支”用干;“冒犯”“干預(yù)”用干 ,例詞:干戈;“干濕”用乾 例詞:乾杯、乾旱,乾凈,乾燥;“樹干”用榦 例詞:樹榦 、骨榦、榦流;“才干”用幹 例詞:才幹、幹活、幹練、幹部、骨幹。 </p><p class="ql-block">●谷,穀:“山谷”用谷, 姓氏用谷;“糧食”、“俸祿”用穀,穀子,稻穀。 </p><p class="ql-block">●館,舘:“賓館,客舍”用舘,圖書舘、旅舘、博物舘;“飯館”用館。</p><p class="ql-block">●盡,儘:“盡頭”、“頂點”、“全部”,用盡 ,例如:盡可能,盡善盡美,滿城盡帶黃金甲,盡心盡力,盡頭,物盡其用;表示以某個范圍為極限,不得超過;儘著三天把活干完;先儘舊衣服穿,儘著老人先上車;用在表示方位的詞前面,和“最”相似的意思,儘北邊、儘南頭。 </p><p class="ql-block">●歷、曆:歷:例字:歷史、經(jīng)歷、閱歷、歷代、歷年、歷歷在目;曆:例字:曆法、曆書、日曆、曆象,慶曆四年春。 </p><p class="ql-block">●志、誌:“志氣”之意時用志;“雜誌”、“墓誌”等用誌。 </p><p class="ql-block">●憑、憑(凴):“靠著”義項時用 憑,其余義項用憑 。例字:怒發(fā)沖冠,憑欄處;憑借用憑,例字:憑據(jù),憑証,文憑。 </p><p class="ql-block">●升、昇、陞:“容量名”用升;“太陽升起”用昇、升;“升官、提拔升遷”在唐以前用昇、升,唐以后用陞。 </p><p class="ql-block">●萬、萬:復(fù)姓“萬俟”(mo qi) 寫作萬;其它一律寫作萬,例字:萬歳,萬花筒。 </p><p class="ql-block">●系、係、繫:“世系”、“系統(tǒng)”的意義一般寫作系,農(nóng)業(yè)農(nóng)業(yè)系統(tǒng),歴史系;在“關(guān)聯(lián)”、“連結(jié)”的意義上,一般寫作係、繫,如:維係,聨係等,係、繫可以通用;但作“提”講,如把水從井中“繫”上來,作栓、綁講的,如繫馬,作拘禁講,繫獄,則不能通用,只能用繫;“係”在書面用語中作“是”講,如魯迅係浙江人、確係實情,也不可與繫通用。 </p><p class="ql-block">●游、遊:凡有關(guān)水中的活動,一般只能用游;而有關(guān)陸地上活動的,游、逰可以通用。游覽、旅游則應(yīng)用遊。 </p><p class="ql-block">●于、於:作為姓氏時只能用于;《詩經(jīng)》、《尚書》、《周易》多用作于,其他書多用作於。動詞詞頭用于,嘆詞用於,不能相混。例詞:關(guān)于、屬于、青出于藍(lán)、樂于助人、輕于鴻毛、易于了解。 </p><p class="ql-block">●余、餘:表示第一人稱用余,表示剩下的、業(yè)余等,用餘,業(yè)餘愛好、富餘、寬餘。 </p><p class="ql-block">●郁、鬱:郁,有文采的樣子/ 云、汽濃盛的樣子,濃郁;鬱,樹木叢生、茂盛 /憂愁,愁悶,鬱鬱蔥蔥;作人名時,如李郁周,用郁而不用鬱;作姓氏時只用郁。 </p><p class="ql-block">●札、劄:札,書信、書寫的小木片;劄,奏札、宋朝中央機構(gòu)發(fā)布指令的文書。 </p><p class="ql-block">●制、製:制:制作、制造;禁止、遏制;規(guī)定、制定;規(guī)章、制度;帝王命令;規(guī)模;製:制作、制造;裁制衣服;寫作。 </p><p class="ql-block">●鍾、鐘:鍾:酒器;量器;積聚;鍾情;鐘:鐘錶;一種樂器, 鐘磬,通鍾。注意人名中的用法:鍾繇、鍾子期、錢鍾書、張鍾麟。 </p><p class="ql-block">●后、後:皇后、博士后用“后”;后來、以后用後。 </p><p class="ql-block">●發(fā)(發(fā)、髮):發(fā)展、發(fā)生;頭髮。 </p><p class="ql-block">●跡、蹟:異體字,雜志中統(tǒng)一用“跡”。</p><p class="ql-block">●里、裏、裡:鄰里、公里、里程、國外人名地名譯音中用“里”;“裏”和“裡”是異體字,雜志中統(tǒng)一用“裏”。 </p><p class="ql-block">●咸、鹹:作“全”、“都”講時用咸,如少長咸集、咸受其益;年號(咸亨、咸豐)、地名(咸寧)中用咸;作姓氏用咸;表示咸淡用鹹,鹹菜。 </p><p class="ql-block">●岳、嶽:姓氏為岳,岳飛;山岳為嶽。 </p><p class="ql-block">●欲、慾:表示“想要”、“希望”、“需要”、“將要”之意時用欲,如:暢所欲言、從心所欲,膽欲大而心欲細(xì),搖搖欲墜、山雨欲來風(fēng)滿樓;表示“欲望”則用慾,如食慾、性慾、占有慾、求知慾。 </p><p class="ql-block">●溪、谿:為異體字,可互用。 </p><p class="ql-block">●板、闆:木板,老闆。 </p><p class="ql-block">●表、錶:外表,表現(xiàn),表演;手錶。 </p><p class="ql-block">●刮、颳:搜刮,颳風(fēng)。 </p><p class="ql-block">●胡、鬍:胡閙,胡亂;鬍鬚。 </p><p class="ql-block">●須、鬚:必須、鬍鬚。 </p><p class="ql-block">●回、迴:回頭,回報,回族;迴旋。 </p><p class="ql-block">●伙、夥:伙食,伙房;夥計,團夥。 </p><p class="ql-block">●姜、薑:姜子牙[注:姓氏]; 生薑。</p><p class="ql-block">●借、藉:借錢;藉口,藉題發(fā)揮。 </p><p class="ql-block">●克、剋:千克,克勤克儉;攻剋,剋期。 </p><p class="ql-block">●困、睏:困苦,圍困;睏倦,睏覺。 </p><p class="ql-block">●漓、灕:淋漓;灕江。 </p><p class="ql-block">●簾、簾:酒簾[注:舊時酒家作店招的旗子];窗簾,垂簾聽政。 </p><p class="ql-block">●面、麵:當(dāng)面,表面,反面;麵粉,麵條。 </p><p class="ql-block">●蔑、衊:蔑視;污衊。 </p><p class="ql-block">●千、韆:一千,千秋基業(yè);鞦韆[注:簡體:秋千]。 </p><p class="ql-block">●秋、鞦:秋季;鞦韆。 </p><p class="ql-block">●松、鬆:松樹;鬆散,蓬鬆。 </p><p class="ql-block">●咸、鹹:老少咸宜;鹹菜; </p><p class="ql-block">●向、嚮:方向,導(dǎo)向;嚮前走。 </p><p class="ql-block">●御、禦:御(指皇帝)駕親征;抵禦。 </p><p class="ql-block">●云、雲(yún):子曰詩云;雲(yún)彩,雲(yún)南省。 </p><p class="ql-block">●蕓、蕓:蕓香,蕓蕓眾生;蕓薹。 </p><p class="ql-block">●致、緻:致敬,致力;細(xì)緻。 </p><p class="ql-block">●朱、硃:朱紅色;硃[注:名詞,硃砂]。 </p><p class="ql-block">●筑、築:筑[注:古代樂器];建築,築巢。 </p><p class="ql-block">●準(zhǔn)、準(zhǔn):準(zhǔn)許,準(zhǔn)將,準(zhǔn)此;準(zhǔn)則,瞄準(zhǔn),標(biāo)準(zhǔn)。 </p><p class="ql-block">●辟、闢:復(fù)辟;開闢,精闢。 </p><p class="ql-block">●別、彆:告別,別人,差別;彆扭。 </p><p class="ql-block">●卜、蔔:占卜,前程未卜;蘿蔔。 </p><p class="ql-block">●種、種:種[注:姓];物種起源,種田。 </p><p class="ql-block">●蟲、虺、蟲:昆蟲,毛蟲;長蟲[注: “虺”的本字,毒蛇]。 </p><p class="ql-block">●黨、黨:黨項[注:姓氏],黨員。 </p><p class="ql-block">●谷、穀:山谷,進退維谷;五穀雜糧,稻穀。 </p><p class="ql-block">●劃、劃:劃船,劃得來;刻劃。 </p><p class="ql-block">●幾、幾:茶幾,幾乎,幾個。 </p><p class="ql-block">●家、傢:家庭,家鄉(xiāng),科學(xué)家;傢具,傢什。 </p><p class="ql-block">●據(jù)、據(jù):拮據(jù);占據(jù),據(jù)點,慿據(jù)。</p><p class="ql-block">●卷、捲:讀書破萬卷,試卷;風(fēng)捲殘雲(yún),捲起千堆雪。 </p><p class="ql-block">●了、瞭:了卻,受不了;瞭解、一目瞭然、不甚瞭瞭;瞭望。 </p><p class="ql-block">●累、纍:連累;勞累;纍贅,罪行纍纍,纍計。 </p><p class="ql-block">●樸、樸:樸刀,樸素,樸實。 </p><p class="ql-block">●仆、僕:“向前倒下”之意用仆,前仆後繼;“仆人、奴仆”之意用。僕,僕人,公僕;古官名仆射,用僕射。 </p><p class="ql-block">●曲、麯:彎曲,戲曲;麯酒,大麯。 </p><p class="ql-block">●舍、捨:宿舍;捨棄,施捨。</p><p class="ql-block">●術(shù)、術(shù):蒼術(shù)[注:中草藥],白術(shù)[注:中草藥];術(shù)業(yè)有専攻,技術(shù)。 </p><p class="ql-block">●臺、臺、檯、颱: 1.天臺[注:山名又地名];2.第一人稱代詞,星宿名。三臺、兄臺、臺甫兄臺、臺鑒;3.亭臺樓閣,舞臺;4.寫字檯; 5.颱風(fēng)。 </p><p class="ql-block">●夫、伕:丈夫、姐夫、夫人;舊指用為夫役的專字,車伕、火伕、挑伕。 </p><p class="ql-block">●苔、薹:苔蘚、青苔;蒜薹、抽薹; </p><p class="ql-block">●體、體:體(音同笨)夫[注:舊指抬靈柩的人伕];身體,體育,體諒。 </p><p class="ql-block">●涂、塗: 1.涂[注:水名;姓],涂月[注:農(nóng)曆十二月],涂吾[注:水名(見《山海經(jīng)北山經(jīng)》)];2.道路的意義一般用涂,與“途”通用;3. 生靈塗炭,塗改,塗抹、塗鴉、塗擦。</p><p class="ql-block">●吁、籲:長吁短歎;呼籲,籲請。 </p><p class="ql-block">●傭、傭:傭金;雇傭,傭人。 </p><p class="ql-block">●折、摺:折本,折斷;奏摺 ,摺疊,曲摺。 </p><p class="ql-block">●征、徵:征,出征、遠(yuǎn)征、征伐、征稅;徵,追究、證明、應(yīng)驗、跡象預(yù)兆,徵聘、徵稅、徵求、徵詢、 象徵、特徵,無徵不信。 </p><p class="ql-block">●癥、癥:癥候,癥[注:腹中結(jié)塊之病]結(jié)。</p><p class="ql-block">●匯、彙:匯合,匯款;彙聚,詞彙,彙報。 </p><p class="ql-block">●蘇、甦:姓氏,蘇東坡;紫蘇,江蘇,蘇維埃;甦醒。 </p><p class="ql-block">●壇、罎:天壇,花壇,設(shè)壇,論壇,體壇;罎罎罐罐,罎子。 </p><p class="ql-block">●團、糰:團結(jié),團體,師團,團員,團長;湯糰,飯糰。 </p><p class="ql-block">●髒、臟:骯髒;內(nèi)臟,五臟六腑。 </p><p class="ql-block">●隻、衹:隻言片語,一隻;衹不過,衹有。</p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">03</p><p class="ql-block">《常用的異體字分類表》</p><p class="ql-block">中國漢字文化源遠(yuǎn)流長,在長期的發(fā)展實踐中,形成了很多異體字,下面是一些常用的異體字,書法人必須要知道的。 </p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">04</p><p class="ql-block">《音義相似、形聲相似、形體相似分類字》</p><p class="ql-block">國展參評作品中的文字問題</p><p class="ql-block">——以相似字為例</p><p class="ql-block">文/劉照劍</p><p class="ql-block">《字辯·補遺》字辯序所言:“六書音韻,既束之高閣而問津無人。訛字方言,復(fù)錯雜連篇而觸目皆是。管理訛為菅理,鄙人改為敝人,甚至誤嗟乎為嗟呼,姊妹為姐妹,屈服為屈伏,斡旋為幹旋等等謬誤。新聞報紙、小學(xué)課書,無不相沿成習(xí)不足奇。其尤者社教專家之藝術(shù)字,小學(xué)教室之標(biāo)語字,五花八門,令人目倦。不識字之民眾,幼稚之兒童,一點一畫之正楷尚未認(rèn)識,如何以此種不規(guī)則之變相字,能令其一一認(rèn)識乎?吾輩識字,本愧不多,偶見此種所謂美術(shù)字者,形奇裝怪,直等諸字體中之嫫母無鹽也?!?lt;/p><p class="ql-block">相似字混用,在歷史上很常見。有些字是后起分化字,有些字是同音替代,有些字是通假,有些字是假借等。相似字字形相似,有的音義相近相同,有的則毫無關(guān)系。往往差之毫厘謬以千里。因為歷史上一直混用,有時候我們要弄清楚一個字,頗費腦筋。本表就展覽中常見的相近字錯誤使用的問題,以音義相似、形聲相似、形體相似分類舉例,供廣大書友參考。</p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">1、音義相似</p><p class="ql-block">佳</p><p class="ql-block">美好也。佳人、佳話</p><p class="ql-block">嘉</p><p class="ql-block">美善也。嘉猷、嘉禾</p><p class="ql-block">低</p><p class="ql-block">低,高之反。高低、低淺。</p><p class="ql-block">底</p><p class="ql-block">下也。年底、底稿。</p><p class="ql-block">侮</p><p class="ql-block">欺慢也。欺侮、侮辱</p><p class="ql-block">負(fù)</p><p class="ql-block">恃也。抱負(fù)、自負(fù)。</p><p class="ql-block">供</p><p class="ql-block">供,奉也。供職、供給</p><p class="ql-block">貢</p><p class="ql-block">獻(xiàn)也、納也。貢獻(xiàn)、進貢。</p><p class="ql-block">係</p><p class="ql-block">係,縛也,係累。關(guān)係、干係。</p><p class="ql-block">繫</p><p class="ql-block">縛也。繫臂、繫舟。</p><p class="ql-block">具</p><p class="ql-block">具,置辦、完備也。具體、器具。</p><p class="ql-block">俱</p><p class="ql-block">皆也、同也、諧也。俱樂部、與生俱來</p><p class="ql-block">冤</p><p class="ql-block">冤,屈也、枉曲也。冤枉、冤家。</p><p class="ql-block">怨</p><p class="ql-block">怨,深恨也。怨恨、怨氣</p><p class="ql-block">刊</p><p class="ql-block">刊,刻也??濉⒖?。</p><p class="ql-block">勘</p><p class="ql-block">校也。??薄⒖闭`</p><p class="ql-block">劃</p><p class="ql-block">劃,舟用槳為劃。劃船。</p><p class="ql-block">劃</p><p class="ql-block">以刀破物也。劃條、劃款</p><p class="ql-block">制</p><p class="ql-block">制,裁也,裁制。法制、制度。</p><p class="ql-block">製</p><p class="ql-block">裁成衣服也。製造</p><p class="ql-block">愿</p><p class="ql-block">謹(jǐn)愨也。謹(jǐn)愿、鄉(xiāng)愿。</p><p class="ql-block">願</p><p class="ql-block">欲也、望也。本願、不願</p><p class="ql-block">玩</p><p class="ql-block">弄也戲也。玩弄、玩物。</p><p class="ql-block">頑</p><p class="ql-block">愚無知也。頑童、頑劣</p><p class="ql-block">翊</p><p class="ql-block">飛貌。輔翊、翊戴。</p><p class="ql-block">翌</p><p class="ql-block">明也。翌日</p><p class="ql-block">耶</p><p class="ql-block">語詞又疑詞。是耶、非也。</p><p class="ql-block">也</p><p class="ql-block">起語助詞。也者。結(jié)語助詞。也已</p><p class="ql-block">需</p><p class="ql-block">須用也。軍需、需要。</p><p class="ql-block">須</p><p class="ql-block">頤下毛也,鬚本字。須眉、必須、無須。</p><p class="ql-block">鍼</p><p class="ql-block">《說文》:“鍼,所以縫也。”</p><p class="ql-block">箴</p><p class="ql-block">《說文》:“箴,綴衣針也?!?lt;/p> <p class="ql-block">“低”“底”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">音義相似,但不代表可以共用一個字。比如“低”和“底”字,水面初平云腳低,有的人就寫為底下的“底”。 </p> <p class="ql-block">“系”“係”“繫”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“系”“係”“繫”不分,三字在古代用法不同,“系”主要用作嫡系、派系、世系、體系等,“係”主要只用于關(guān)系、干系、確系等;“繫”主要用于拘系、羈系、維系等;“擊”和“繋”,繋馬不能誤為擊馬。</p> <p class="ql-block">“制”“製”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“制”和“製”,“安禪制毒龍”這首詩,很多作者把制寫為“製”,“制”在這里作抑制的意思。</p><p class="ql-block">“愿”和“願”,《說文》:“愿,謹(jǐn)也,從心,原聲。本義謹(jǐn)慎之意?!?《說文》:“願,大頭也。從頁,原聲。本義如此。”簡化漢字以后以“愿”字代替了“願”字。作者把“愿”都寫為“願”。這類字已沒人視為錯,混用不別已久?!巴妗焙汀邦B”二字,雖意義各別,但古代“頑”同“玩”。</p> <p class="ql-block">“翊”“翌”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“翊”和“翌”、翋字屬于偏旁移位,義有相同處,但又各有表述,翊、翋、翌(左飛貌、古同翌,中飛翔,右明日)。所以有些字,我們在構(gòu)造字形時,一定要考慮是否會變?yōu)榱硗庖粋€字。</p><p class="ql-block">“鍼”和“箴”在用作“針”時不分。段玉裁注:“竹部箴下曰:綴衣針也。以竹為之,僅可聯(lián)綴衣,以針為之乃可縫衣?!惫湃俗畛跻灾駷獒槪首謴闹?,后以金屬為針,故字又從金,俗作針。古代一種刺穴位治病的用具似針,故稱之以“箴”。晉葛洪《抱樸子·勤求》:“箴砭為道之病痛?!币隇橐?guī)勸、告誡之義。而“鍼”不具此意。</p> <p class="ql-block">“耶”“也”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“耶”和“也”字常見于作者的自作文中,《說文》:“耶,會意。字從耳,從邑?!北硎疽蓡柣蚍丛憽9磐?。耶,后世也表示“邪”?!墩f文》:“也,女陰也,象形?!北饼R顏之推《顏氏家訓(xùn)·書證》:“也,是語已及助句之辭,文籍備有之矣。”用法區(qū)別明顯。</p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">2、形聲相似</p><p class="ql-block">仿</p><p class="ql-block">傚也。仿古、摹仿,仿佛別作髣髴;</p><p class="ql-block">彷</p><p class="ql-block">彷徨,意不安定。上彷,彷彿同仿。</p><p class="ql-block">修</p><p class="ql-block">飾也。修飾、修身;</p><p class="ql-block">脩</p><p class="ql-block">干肉也。脩脯、束脩。</p><p class="ql-block">偏</p><p class="ql-block">側(cè)也。偏重、偏袒;</p><p class="ql-block">徧</p><p class="ql-block">周也。普徧、徧地。</p><p class="ql-block">儌</p><p class="ql-block">覬覦非望也。儌幸、儌福;</p><p class="ql-block">徼</p><p class="ql-block">巡察也。遊徼。</p><p class="ql-block">儒</p><p class="ql-block">學(xué)者之稱。儒生、儒家;</p><p class="ql-block">孺</p><p class="ql-block">乳子也,子幼弱也。孺子、孺人。</p><p class="ql-block">冽</p><p class="ql-block">水寒也。凌冽;</p><p class="ql-block">洌</p><p class="ql-block">水清也。酒洌。</p><p class="ql-block">嚮</p><p class="ql-block">嚮,面也、對也。嚮往、嚮導(dǎo);</p><p class="ql-block">響</p><p class="ql-block">聲之?dāng)U大而漸及身外者曰響。聲響、響亮。</p><p class="ql-block">奕</p><p class="ql-block">大也、美也。奕奕梁山;</p><p class="ql-block">弈</p><p class="ql-block">圍棋也。博弈、善弈者。</p><p class="ql-block">岡</p><p class="ql-block">山脊也。高岡;</p><p class="ql-block">罔</p><p class="ql-block">羅罟總名。今作網(wǎng)。虛誣也,欺罔。</p><p class="ql-block">幤</p><p class="ql-block">幤,幤帛也,紙幤;</p><p class="ql-block">弊</p><p class="ql-block">奸偽也。舞弊。</p><p class="ql-block">斧</p><p class="ql-block">斫木之具。斧鉞、斧鑿;</p><p class="ql-block">釜</p><p class="ql-block">烹飪之具。瓦釜、破釜。</p><p class="ql-block">暦</p><p class="ql-block">推算日月星辰已定歲時節(jié)氣之法也。日暦、陽暦;</p><p class="ql-block">歷</p><p class="ql-block">經(jīng)歷也。閱歷、歷史。</p><p class="ql-block">梁</p><p class="ql-block">高跨空中這。橋梁、屋梁;</p><p class="ql-block">粱</p><p class="ql-block">谷之一種也。高粱、黃粱。</p><p class="ql-block">悟</p><p class="ql-block">有所覺也。悟性;</p><p class="ql-block">晤</p><p class="ql-block">晤,遇也對也。會晤、晤面。</p><p class="ql-block">佘</p><p class="ql-block">姓也,山名。佘山;</p><p class="ql-block">余</p><p class="ql-block">我也。</p><p class="ql-block">畬</p><p class="ql-block">開墾過三年的田地,熟田。新畬;作姓、畬恭。畬字的俗體。</p><p class="ql-block">畬</p><p class="ql-block">開墾過三年的田地,熟田。新畬。作姓。</p><p class="ql-block">佯</p><p class="ql-block">詐也,作偽也。佯狂;</p><p class="ql-block">徉</p><p class="ql-block">徘徊不定也。徜徉。</p><p class="ql-block">符</p><p class="ql-block">符節(jié)也。符咒;</p><p class="ql-block">苻</p><p class="ql-block">草名。萑苻。</p><p class="ql-block">簫</p><p class="ql-block">樂器,洞簫;</p><p class="ql-block">蕭</p><p class="ql-block">蒿也、肅也。蕭瑟、蕭疏。</p><p class="ql-block">籃</p><p class="ql-block">竹器。竹籃、籃球;</p><p class="ql-block">藍(lán)</p><p class="ql-block">染青草也。蔚藍(lán)、藍(lán)姓。</p><p class="ql-block">簿</p><p class="ql-block">藉也。簿籍、主簿;</p><p class="ql-block">薄</p><p class="ql-block">草叢生曰薄。厚薄、薄冰。</p><p class="ql-block">籐</p><p class="ql-block">竹器?;L椅;</p><p class="ql-block">藤</p><p class="ql-block">藟也。紫藤。</p><p class="ql-block">籍</p><p class="ql-block">書籍也。典籍、籍貫;</p><p class="ql-block">藉</p><p class="ql-block">薦也襯墊也,承玉之具曰藉。憑藉、慰藉。</p><p class="ql-block">臘</p><p class="ql-block">冬至后三戊臘祭百神也,世稱陰歷十二月為臘月。臘祭、臘肉;</p><p class="ql-block">蠟</p><p class="ql-block">蜜滓也蜜蜂腹部分泌蠟質(zhì)制成,黃蠟、蠟梅。</p><p class="ql-block">鍾</p><p class="ql-block">鍾,酒器。酒鍾;</p><p class="ql-block">鐘</p><p class="ql-block">樂器。鐘鼓、鐘磬。</p> <p class="ql-block">“仿”“彷”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">形聲相似字很多,列舉作品中常見字舉例。“仿”和“彷”,仿,作相似、比擬、摹仿義;彷,作彷徨、相對、相當(dāng)講。彷彿同仿,仿佛別作髣髴,二字通用。但不要把彷彿寫為彷髴或髣彿。</p> <p class="ql-block">“修”“脩”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“修”和“脩”,脩古同修,《說文》:“修,飾也。從彡,攸聲。”“修”的本字為“攸”,甲骨文像人持物洗刷人之塵土。拂試去污垢、塵土為其本義?!墩f文》:“脩,脯也。從肉,攸聲?!薄抖Y記·昏義》:“棗栗段脩?!庇肿鳌笆憽薄!墩撜Z·述而》:“自行束脩以上,吾未嘗無悔焉?!薄妒酚洝で厥蓟始o(jì)》載會稽刻石之文有“德惠脩長”,或作“修長”。二字后世混用,《為吏之道》5:“正行脩身?!薄懊憽眲t都假借為“修”。秦漢以后,除干肉義用“脩”外,脩與修皆通用。</p><p class="ql-block">“俯首甘為孺子?!?,有作者寫為 “儒”是不解字義也?!皣弧?、“響”二字音同義不同,混用就錯了。</p> <p class="ql-block">“歷”“暦”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“歷”、“暦”二字,歷,形聲字,從止,厤聲。金文作“厤”或“歷”。歷的本意是經(jīng)過經(jīng)歷。引申為行走、越過、歷代、歷年、屢次等義。“暦”由“歷”分化,專指日月星辰運轉(zhuǎn)之象。多用作歷象,日月星辰運轉(zhuǎn)之象,曆與歷在歷象、歷書、年歷、歷法可通用,但用于經(jīng)歷、閱歷、歷史等寫作“歷”。慶歷四年春,《四庫全書》中,慶歷四年多為“慶歷”,也用“慶暦”,應(yīng)屬避諱字。慶曆作為年號,除非避諱,一般不寫為“歷”。</p><p class="ql-block">“悟”和“晤”,“晤”古同“悟”,但后來分別使用。</p> <p class="ql-block">“臘”“蠟”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“臘”和“蠟”字,很多作者區(qū)分不清。臘,形聲字。古代把干肉稱為“臘”字本從肉,昔聲,與“臘”字不同音。因“臘”與“臘肉”同義,故后來借用“臘”為“臘”的簡體。文字改革一后即采用“臘”字?!芭D”本義是歲末的一種祭祀。冬天或十二月腌制或熏干的肉成為臘肉。“臘”形聲字。從蟲,昔聲。古讀qu,為“蛆”之古字,指蠅的幼蟲?!墩f文》:“蠟,蠅?也?!倍斡癫米ⅲ骸跋壣訛榍?,蛆者俗字,?者正字,蠟者古字?!弊xzha,本義是古代年終合聚萬物,大祭宗廟。蠟,祭名。今為“臘”的簡化字。蠟燭、蠟黃不可用 “臘”,用作梅時二字通用,《現(xiàn)代漢語詞典》:“臘、蠟詞條下,臘梅同蠟梅。”</p> <p class="ql-block">“鍾”“鐘”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“鍾”和“鐘”二字易混不別。鍾,《列子?楊朱》:“朝之室也,聚酒千鐘,積曲成封,望門百步,糟漿之氣逆于人鼻。”作盛酒器、量詞、匯聚、古代容量單位集中作姓等。鍾繇不能誤為鐘繇,酒鍾誤為酒鐘。</p><p class="ql-block">鐘,作古代樂器、古代容量單位、計時的器具等。但“鐘磬”寫為“鍾磬”,古通。清邵英《說文解字群經(jīng)正字》:“按,據(jù)《說文》,鍾是酒器,鐘為樂器,今經(jīng)典多通用鍾為樂器,其誤亦始自漢碑,韓勑碑云:‘鍾磬瑟鼓?!9俦疲骸R磬具矣。…’”鐘字產(chǎn)生于西周中晚期,皆用為樂器,鍾產(chǎn)生于春秋時期,同樣樂器之名,“鐘”、“鍾”不別,戰(zhàn)國以后區(qū)別使用。 </p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">3、形體相似</p><p class="ql-block">俳</p><p class="ql-block">雜戲也。俳優(yōu);</p><p class="ql-block">徘</p><p class="ql-block">不進貌。徘徊。</p><p class="ql-block">傅</p><p class="ql-block">傅,輔也。師傅;</p><p class="ql-block">傳</p><p class="ql-block">遽也,驛遞曰傳。馳傳、傳授。</p><p class="ql-block">券</p><p class="ql-block">契約也。左券、操券;</p><p class="ql-block">劵</p><p class="ql-block">倦本字,懈怠也。厭倦。</p><p class="ql-block">刺</p><p class="ql-block">直傷也。刺客;</p><p class="ql-block">剌</p><p class="ql-block">戾也。乖剌。</p><p class="ql-block">厙</p><p class="ql-block">厙,姓也、地名;</p><p class="ql-block">庫</p><p class="ql-block">兵車藏也。車庫。</p><p class="ql-block">商</p><p class="ql-block">度也。商榷;</p><p class="ql-block">啇</p><p class="ql-block">中從古與商字異,摘敵謫適從之。</p><p class="ql-block">埶</p><p class="ql-block">藝本字,才藝;</p><p class="ql-block">執(zhí)</p><p class="ql-block">持也。執(zhí)筆。</p><p class="ql-block">埸</p><p class="ql-block">田畔小界曰埸,田界。疆埸;</p><p class="ql-block">場</p><p class="ql-block">除地為場。廣場。</p><p class="ql-block">壺</p><p class="ql-block">盛酒漿之器。酒壺;</p><p class="ql-block">壸</p><p class="ql-block">宮中閣道之門曰壸。閨壸。壸政。</p><p class="ql-block">幹</p><p class="ql-block">軀體曰幹,草木之莖曰幹,能做事曰幹;</p><p class="ql-block">斡</p><p class="ql-block">轉(zhuǎn)也旋也無可挽回者曰斡旋。</p><p class="ql-block">朿</p><p class="ql-block">木芒也;</p><p class="ql-block">束</p><p class="ql-block">縛也。一束。</p><p class="ql-block">笛</p><p class="ql-block">樂器。羌笛;</p><p class="ql-block">苗</p><p class="ql-block">禾之未秀者凡草初生曰苗。禾苗。</p><p class="ql-block">筋</p><p class="ql-block">肌肉之纖維也。筋骨;</p><p class="ql-block">筯</p><p class="ql-block">飯具筷也。玉筯。</p><p class="ql-block">管</p><p class="ql-block">樂器,簫管;</p><p class="ql-block">菅</p><p class="ql-block">為禾本科草本植物。</p><p class="ql-block">羨</p><p class="ql-block">地名,沙羨;</p><p class="ql-block">羨</p><p class="ql-block">貪欲也。羨慕。</p><p class="ql-block">裏</p><p class="ql-block">衣內(nèi)也凡在內(nèi)者曰裏。表裏;</p><p class="ql-block">裹</p><p class="ql-block">包也。包裹。</p><p class="ql-block">迥</p><p class="ql-block">廖遠(yuǎn)也。迥然;</p><p class="ql-block">迴</p><p class="ql-block">旋轉(zhuǎn)也。迴轉(zhuǎn)、迴避。</p><p class="ql-block">逐</p><p class="ql-block">逐,追也。逐鹿;</p><p class="ql-block">遂</p><p class="ql-block">叢志也。未遂。</p><p class="ql-block">錫</p><p class="ql-block">金屬元素。錫器;</p><p class="ql-block">鍚</p><p class="ql-block">馬額頭上的金屬飾物。鍚面。</p><p class="ql-block">炙</p><p class="ql-block">燔炙。炙熱;</p><p class="ql-block">灸</p><p class="ql-block">灼也。針灸。</p><p class="ql-block">系</p><p class="ql-block">世系。係等字從之;</p><p class="ql-block">糸</p><p class="ql-block">細(xì)絲。絲自從之。</p><p class="ql-block">刊</p><p class="ql-block">削也。從干。</p><p class="ql-block">刋</p><p class="ql-block">切也。從干,</p><p class="ql-block">本</p><p class="ql-block">根本。</p><p class="ql-block">夲</p><p class="ql-block">進取也。</p><p class="ql-block">無</p><p class="ql-block">同“無”。《說文》:“無,亡也。無,奇字無。通于元者。王育說,天屈西北為無?!?lt;/p><p class="ql-block">旡</p><p class="ql-block">《說文》:“?”,?食氣屰不得息曰“?”。從反欠。</p><p class="ql-block">豕</p><p class="ql-block">象形字。甲骨文像豬形,頭尾四足具備。</p><p class="ql-block">豖</p><p class="ql-block">會意字。像公豬閹割,生殖器與腹部斷開,表示去勢之意。</p><p class="ql-block">丏</p><p class="ql-block">遮蔽。避箭的短墻。</p><p class="ql-block">丐</p><p class="ql-block">求;乞求。給予。</p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“埸”和“場”、“刺”和“剌”、“壺”和“壸”、“朿”和 “束”、“筋”和“筯”、“刊”和“刋”、“系”和“糸”、“本”和“夲”、“傅”和“傳”等字,二字極為相似,書寫時稍有不慎既無法區(qū)別。</p><p class="ql-block">“埸”和“場”。埸,作田畔、邊境、國界等意義;場,作翻曬作物和脫粒的平坦空地,菜圃等意義。稍不注意,就是錯字。</p><p class="ql-block">“壺”和“壸”。壺,是容器、古代盛箭的鞘袋稱箭壺等。壸,讀kun,是古代宮里的路,一橫之差,意思全變。</p><p class="ql-block">“刋”讀qian,為“刊”字的訛字?!队衿さ恫俊罚骸皠X,切也。”《字匯·刀部》:“刋,俗為雕刊字,誤?!?lt;/p><p class="ql-block">用“夲”字表現(xiàn)進取、快速前進意時用“本”為錯字。“夲”讀ben時,古同“本”。</p> <p class="ql-block">“刺”“剌”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“刺”和“剌”二字易混?!墩f文·刀部》:“刺,直傷也。從刀,從朿,朿亦聲?!北玖x為尖利的東西扎?!墩f文》:“剌,戾也?!倍斡癫米ⅲ骸办逭?,違背之意。”西湖有一處紀(jì)念白居易的雕像,下面說明介紹,白居易在杭州任刺史期間。文中將“刺史”誤為“剌史”。</p><p class="ql-block">“厙”和“庫”字?!皡嚒狈窖?,村莊(多用于村莊名)。作姓。和庫是兩個字。這一類字,在古代碑帖墓志中常見。在某些字來講,比如流水的“流”,上面的一點多為不寫,屬于帖寫字,也叫增減筆畫字。但并不是所有的字都可以隨意增減筆畫,有些字多一點,少一畫,則成了另外一個字。</p><p class="ql-block">“商”字,很多作者把里面寫為古,即成為“啇”字。埶和執(zhí),埶,甲骨文像跽跪的人雙手捧持禾苗栽種之意。“執(zhí)”字甲骨文像給人的雙手戴上刑具,本以為拘捕。</p> <p class="ql-block">“徘”“俳”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“徘徊”,寫為“俳徊”,在古代法帖中常見。但“俳優(yōu)”不能寫作“徘優(yōu)”。</p> <p class="ql-block">“傅”“傳”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“傅”和“傳”,傳,從人,專聲;傅,從人,尃聲。本意輔佐。傳播寫為傅播。</p><p class="ql-block">歷代碑版墓志和寫經(jīng)中“旡”作“無”?!盁o”和“旡”?!蹲直妗ぷ直嫜a遺》:“無、旡,上音無,與無通。易皆作無。譌作 [旡]?!?徐灝段注箋:“氣申為欠,逆氣為旡,故從反欠?!闭f明了旡作無是文字譌變造成的,也是有歷史傳承的?!峨y字大鑒》:“無部:旡、無古同。”旡在無部。這也是目前見到的唯一的一部《字書》說明“旡”同“無”。</p><p class="ql-block">第二形聲相似與第三形體相似中有竹艸頭一類字,比如:籍、藉,簫、蕭,籃、藍(lán),簿、薄,籐、藤,管、菅,筋、筯,笛、苗,符、苻,這類字,是我們需要注意的。隸變以后,竹艸不分。歷史上“艸、竹”偏旁互易也屢見不鮮。正如呂思勉《中國文字小史》所云:“偏旁之隨意改易者極多,……至如竹與艸,則絕然異物,然后世二者多互訛(如‘荅’,相承作‘答’)?!墩f文》竹部:籓,‘一曰蔽也?!H部:藩,‘屏也。’尸部:屏,‘蔽也?!瘎t‘籓’下一曰之義,即‘藩’字之義,艸竹互訛,其來舊矣?!伺c《說文》之艸竹互訛,皆足證偏旁隨意改易,古已有之也?!濒缅a圭先生《文字學(xué)概要》中也談到:“漢隸‘竹’頭‘艸’頭往往不分,所以‘箸’變‘著’。.......也提到‘埶’先加‘艸’成‘蓺’,又變作‘藝’?!?漢唐以后“竹”字頭普遍作“艸”。見《宋元以來俗字譜》“答、第、節(jié)等字皆作艸字頭。”雖說漢隸竹艸不分,隸書易混,但有些作者寫行楷書也混用不分,這種現(xiàn)象比較常見。</p> <p class="ql-block">“籍”“藉”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“籍”和“藉”。籍,作書冊、書籍,籍貫、作姓等,漢代有籍福。陳垣《史諱舉例?避諱之種類》:“籍氏避項羽諱,改為席氏。”藉,古時祭祀朝聘時陳列禮品的草墊,助,有助于。同“借”。藉田、登記、賦稅等義同“籍”。</p> <p class="ql-block">“簫”“蕭”</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“簫”和“蕭”。簫,竹制管樂器,弓的末端等義,蕭,蒿類植物的一種,蕭條、冷落的意思。字頭互用,把“管理”寫為“菅理”,“草菅人命”誤作“草管人命”不只是文字的錯誤,有時候在不同的文本下是要出問題的。</p><p class="ql-block">夏丏尊被寫為或讀為夏丐尊。丏、丐不分不要緊,“丏”,指看不見?!柏ぁ敝钙蚯?。風(fēng)馬牛不相及。你把丏尊當(dāng)丐尊,名都讀不對,字都認(rèn)不清,還談什么丏尊與丐尊。</p><p class="ql-block">豕寫為豖。豕,豬?!稌ふ僬a》:“越翼日戊午,乃社于新邑,牛一,羊一,豕一?!必X,豬被絆足而難行貌。《說文·豕部》:“豖,豕絆足行豖豖也。從豖系二足?!倍中误w相近,一點之差,字義謬之千里。</p><p class="ql-block">己亥涉河變成三豕涉河,就是這個緣故。漢字經(jīng)過數(shù)千年的孳乳演變,不只是字形發(fā)生很大變化,字義變化更甚,有的本義已失,引申為其它字義。有的一字多義,用法則不相同。作為書家,研究文字的本體以及孳乳演變,正確使用文字至關(guān)重要。文字學(xué)基礎(chǔ)代表著一個人的基本文化修養(yǎng),有時候往往因為一個關(guān)鍵的字,不光影響作品的審美,更足以讓人斯文掃地。</p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">書法訣竅 2023-08-10 08:51 發(fā)表于江西</p>