<p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px; color:rgb(176, 79, 187);">揚(yáng)州慢</b><b style="font-size:15px; color:rgb(176, 79, 187);">①</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:20px; color:rgb(176, 79, 187);">姜 夔</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px; color:rgb(176, 79, 187);"> 淳熙丙申至日②,予過維揚(yáng)③。夜雪初霽④,薺麥⑤彌望。入其城則四顧蕭條,寒水自碧。暮色漸起,戍角⑥悲吟。予懷愴然,感慨今昔,因自度⑦此曲。千巖老人⑧以為有黍離之悲⑨也。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px; color:rgb(176, 79, 187);"> 淮左⑩名都,竹西11佳處,解鞍少駐12初程13。過春風(fēng)十里14,盡薺麥青青。自胡馬窺江15去后,廢池喬木,猶厭言兵。漸黃昏,清角16吹寒,都在空城。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">①選自《姜白石詞箋注》卷一(中華書局2009年版)。揚(yáng)州慢,詞牌名,為姜夔所創(chuàng)。姜夔(約1155-約1221),字堯章,號(hào)白石道人,饒州鄱陽(今屬江西)人,南宋文學(xué)家、音樂家。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">②[淳熙丙申至日]淳熙三年(1176)冬至。至日,這里指冬至。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">③[維揚(yáng)]揚(yáng)州的別稱。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">④[初霽(jl)]指雪方止,天放晴。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑤〔薺麥]野生麥子。一說薺菜與麥子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑥[戍角]指駐防部隊(duì)的號(hào)角。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑦[度]譜寫,作曲。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑧[千巖老人]南宋詩人蕭德藻的自號(hào)。姜夔曾跟他學(xué)詩。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑨[黍離之悲]指故國(guó)殘破的悲思?!妒螂x》,《詩經(jīng)·王風(fēng)》中的一首詩。《毛詩序》稱,周大夫見故都的宗廟官室傾覆,遺址上長(zhǎng)滿了茂盛的黍子,于是寫了《黍離》一詩表達(dá)自己的憂傷。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">⑩[淮左)今淮河以東地區(qū),當(dāng)時(shí)設(shè)置淮南東路。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">11[竹西]竹西亭,在揚(yáng)州北門外。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">12 [解鞍少駐]解下馬鞍短暫停曲。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">13 [初程]指初次到揚(yáng)州。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">14 [春風(fēng)十里]指原本十分繁華的揚(yáng)州長(zhǎng)街。杜牧詩《贈(zèng)別》(其一)有“春風(fēng)十里揚(yáng)州路”之語.</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">15 [胡馬窺江]指金兵進(jìn)犯到了長(zhǎng)江北岸。宋高宗在位時(shí),金兵兩次南下攻宋,揚(yáng)州均遭劫難。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">16 [清角]清越的號(hào)角。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:20px; color:rgb(176, 79, 187);"> 杜郎俊賞① ,算而今,重到須驚。縱豆蔻詞工,青樓夢(mèng)好,難賦深情②。二十四橋③仍在,波心蕩,冷月無聲。念橋邊紅藥④,年年知為誰生?</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">注釋</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">①[杜郎俊賞]指杜牧曾快意游賞揚(yáng)州。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">②[縱豆蔻詞工,青樓夢(mèng)好,難賦深情]意思是,縱使杜牧能極為工巧地描繪揚(yáng)州的妙齡少女和青樓之夢(mèng),也難以表達(dá)對(duì)揚(yáng)州遭劫的深切悲痛之情。杜牧詩《贈(zèng)別》(其一)有“娉娉裊裊十三余,豆蔻梢頭二月初”之語,《遣懷》有“十年一覺揚(yáng)州夢(mèng),贏得青樓薄幸名”之語。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">③[二十四橋]指吳家磚橋,因古有二十四位美人吹簫于此,故名。一說揚(yáng)州在唐時(shí)極為富盛,著名的橋有二十四座,故名。杜牧詩《寄揚(yáng)州韓綽判官》有“二十四橋明月夜,玉人何處教吹簫”之語。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">④[紅藥]芍藥花。</span></p> <p class="ql-block">譯文</p><p class="ql-block"> 淳熙年丙申月冬至這天,我經(jīng)過揚(yáng)州。夜雪初晴,放眼望去,全是薺麥。進(jìn)入揚(yáng)州,一片蕭條,河水碧綠凄冷,天色漸晚,城中響起凄涼的號(hào)角。我內(nèi)心悲涼,感慨于揚(yáng)州城今昔的變化,于是自創(chuàng)了這支曲子。千巖老人認(rèn)為這首詞有《黍離》的悲涼意蘊(yùn)。</p><p class="ql-block"> <span style="font-size:20px;"> 揚(yáng)州是淮河?xùn)|邊著名的大都會(huì),在風(fēng)光秀麗的竹西亭,解下馬鞍稍作停留,這是最初的路程。當(dāng)走過從前春風(fēng)十里繁華的舊道上,到處都是薺麥一片青青。自從金兵進(jìn)犯長(zhǎng)江沿岸后,連那荒廢的池苑、高大的古樹至今還討厭說起舊日用兵。將近黃昏時(shí)候,凄涼的號(hào)角吹起了冷寒,這都是劫后的揚(yáng)州城。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;"> 杜牧雖作過卓越的鑒賞,可設(shè)想他今天重游此地,也一定會(huì)感到震驚。即使“豆蔻”詞語精工,青樓美夢(mèng)的詩意很好,也難以表達(dá)出此刻憂時(shí)傷亂的深情。二十四橋仍然還在,但只有橋下江中的波心蕩漾,月色凄冷,處處寂靜無聲。橋邊的紅芍藥,想已無人賞識(shí),它不知道每年替什么人開花繁生!</span></p> <p class="ql-block">簡(jiǎn)析</p><p class="ql-block"> 這首詞通過今昔對(duì)比,寄托對(duì)揚(yáng)州昔日繁華的懷念,表達(dá)對(duì)今日山河殘敗的哀思。詞的上闋寫經(jīng)過揚(yáng)州城的所見所聞。開篇三句主要敘寫歷史上的揚(yáng)州城給人的美好印象;隨即描繪眼前揚(yáng)州城的蕭條與肅殺;接著悲嘆兵火劫后一草一木都沒有生機(jī);然后從聽覺上著筆,以黃昏時(shí)傳來的戍角聲作結(jié),表露孤獨(dú)、清寂的心境。與上闋描摹眼前景象不同,下闋著重寫在揚(yáng)州的心情和感慨。通過想象杜牧重游故地的震驚和悲哀,強(qiáng)化兵火劫后的沉痛心情。詞作緊緊圍繞“黍離之悲”這個(gè)主題,化景物為情思,不俗不濫,感染力強(qiáng),誦讀時(shí)要細(xì)加體會(huì)。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);">感謝您的光臨與欣賞!</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px; color:rgb(237, 35, 8);"><span class="ql-cursor">?</span></b></p>