<p class="ql-block"> 關(guān)于“用典”的思考和實(shí)踐</p><p class="ql-block"> 袁 丹</p><p class="ql-block"> 星漢先生“站在讀者的角度上”認(rèn)為:最好是不用典,次之是少用典,再次是活用典,慎用生典、僻典?!扔玫淠軣o堆砌痕跡,如水中著鹽,食有味而覓無形,自是高手。</p> <p class="ql-block"> </p><p class="ql-block"> 回頭檢視本次游學(xué)習(xí)作,我覺得以下幾首詩算用了典。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> (一)</p><p class="ql-block">五月九日網(wǎng)見長白山主峰清雪,最深處達(dá)3米。寄諸同門</p><p class="ql-block">白云峰上<span style="color:rgb(237, 35, 8);">掃云開</span>,<span style="color:rgb(237, 35, 8);">雪徑</span>殷勤<span style="color:rgb(237, 35, 8);">待客來</span>。</p><p class="ql-block">我捧天池當(dāng)硯海,憑君詩賦潤瑤臺。</p><p class="ql-block"> 首聯(lián)不難看出“花徑不曾緣客掃,蓬門今始為君開”的痕跡。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> (二)</p><p class="ql-block">于鴨綠江邊舉行篝火晚會,張福有先生率當(dāng)?shù)卦娫~學(xué)會領(lǐng)導(dǎo)蒞臨。值五月初一,并雨后新晴。葫蘆絲演奏、詩詞吟誦、歌詠等即興表演豐富多彩。詩以紀(jì)之 </p><p class="ql-block">焰焰臨江起,義山應(yīng)許然。*</p><p class="ql-block">今宵值新朔,我輩共時賢。</p><p class="ql-block">幸未<span style="color:rgb(237, 35, 8);">傷風(fēng)雅</span>,焉能<span style="color:rgb(237, 35, 8);">斷管弦</span>。</p><p class="ql-block">詩魂如火魄,天地鑒拳拳。</p><p class="ql-block">*李商隱在其《雜纂》中提到過最敗興、最煞風(fēng)景的十三種事,“月下把火”為其一。</p><p class="ql-block"> 這首詩,除了反用李商隱的“月下把火”之纂,還化用了孔子與弟子弦歌不斷之典。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> (三)</p><p class="ql-block">高句麗王陵故址瞻好太王碑</p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(237, 35, 8);">托體共山阿</span>,空陵許野莎。</p><p class="ql-block">勒功碑兀兀,頌述勢峨峨。</p><p class="ql-block">一派英雄氣,千秋盛世歌。</p><p class="ql-block">今朝我來謁,豈可不吟哦。</p><p class="ql-block"> 這首詩的首句,來源于陶淵明《擬挽歌辭》其三之尾句:死去何所道,托體同山阿。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> (四)</p><p class="ql-block">參觀四保臨江戰(zhàn)役紀(jì)念館后遙瞻陳云雕像</p><p class="ql-block">巋然島心立,舉首放眸光。</p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(237, 35, 8);">拍板抓牛尾*</span>,匡時動鐵腸。</p><p class="ql-block">臨江一星火,南滿大文章。</p><p class="ql-block">故事隨流水,猶傳姓字香。</p><p class="ql-block">*七道江會議上,敵軍壓境之下,陳云力排眾議,拍板堅(jiān)守以臨江為中心的南滿根據(jù)地,并以“揪住牛尾巴”為喻引導(dǎo)指戰(zhàn)員著眼全局,守土盡責(zé),最終四保臨江、三下江南,扭轉(zhuǎn)了東北戰(zhàn)局。</p><p class="ql-block"> 這首詩所用之典已在注解中說明。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> (五)</p><p class="ql-block">憶孫為倫師兄于篝火晚會上吹奏葫蘆絲</p><p class="ql-block">一曲蘆簫比<span style="color:rgb(237, 35, 8);">伯琴</span>,<span style="color:rgb(237, 35, 8);">山</span>知意趣<span style="color:rgb(237, 35, 8);">水知音</span>。</p><p class="ql-block">幽幽卻似熊熊火,<span style="color:rgb(237, 35, 8);">透夜燃犀</span>總不禁。</p><p class="ql-block"> 伯琴、山水知音,是再普及不過的典故。透夜燃犀,來自于成語燃犀照夜,出自南朝宋劉敬叔撰的《異苑》,本意是洞察。這里化用,意指靈犀交通。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> (六)</p><p class="ql-block">與星漢先生和諸同門于端午前夕游長白山綠淵潭,先雨后晴</p><p class="ql-block">潺湲碧水了無塵,雨霽流湍瀑有神。</p><p class="ql-block">千仞云杉嫻照影,一梭錦鯉樂銜鱗。</p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(237, 35, 8);">滄浪</span>盡可歸<span style="color:rgb(237, 35, 8);">漁父</span>,<span style="color:rgb(237, 35, 8);">寒鑒</span>已堪通<span style="color:rgb(237, 35, 8);">楚津</span>。</p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(237, 35, 8);">濯足濯纓</span>皆快意,詩人旁側(cè)亦詩人。</p><p class="ql-block"> 滄浪、漁父,寒鑒、楚津,濯足濯纓,都與屈原有關(guān)。因近端午,故有此聯(lián)想。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> (七)</p><p class="ql-block">參觀四平戰(zhàn)役紀(jì)念館于鐵路天橋前感賦</p><p class="ql-block"><span style="color:rgb(237, 35, 8);">撒豆成兵</span>計(jì)出奇,<span style="color:rgb(237, 35, 8);">相煎</span>何奈自<span style="color:rgb(237, 35, 8);">燃萁</span>。</p><p class="ql-block">石橋今日猶堪踏,粒粒<span style="color:rgb(237, 35, 8);">同塵</span>不可移。</p><p class="ql-block"> 撒豆成兵,是陳明仁的經(jīng)典案例,可惜用在了四平解放戰(zhàn)役中。國共相仇,不啻煮豆燃萁。這是兩個很平常的典。同塵,也是一個典,出自于《老子》:和其光,同其塵,湛兮似或存。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> (八)</p><p class="ql-block">讀張福有先生《星漢先生赴吉講學(xué)致謝》感賦,用韻</p><p class="ql-block">此情豈敢等閑看,<span style="color:rgb(237, 35, 8);">流水高山</span>相見歡。</p><p class="ql-block">東下榆關(guān)風(fēng)浩浩,西飛詩柬臆盤盤。</p><p class="ql-block">自多好句酬知故,何幸吾儕隨鶴鸞。</p><p class="ql-block">總信千年后來者,追尋應(yīng)嘆載心丹。</p><p class="ql-block"> 這首詩,首句承自于張福有先生之意,其原句是:此行豈作等閑看。用典之處在“流水高山”,乃“高山流水”之變型。用成語入詩,不好。且意象也俗而又俗。這一典是這首詩中我自己最不滿意的地方,卻也沒有找到更合適的表達(dá)。畢竟,如星漢先生所說:“……詩詞的語言要高度濃縮,力求精煉,有時候用典可以加大詩詞的容量”。流水高山,形容兩位先生的會面,字面之外的容量確是很大的。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 回頭看這些用典之處,自己認(rèn)為,除了“透夜燃犀”稍生,其他都還為大家所熟知并容易理解。用法上,我也盡力活化一些,但肯定是做不到無痕,離高手的段位還很遙遠(yuǎn)。</p>