<p class="ql-block"> <span style="color:rgb(128, 128, 128);">張瑞圖(1570-1644),明代著名書法家、畫家,福建晉江人。字長公,號二水、果亭山人,與董其昌、邢侗、米萬鐘并稱"晚明四家"。其書法以奇崛險(xiǎn)勁著稱,繪畫風(fēng)格簡淡高古。</span></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="color:rgb(176, 79, 187); font-size:22px;">《琴歌》</b><span style="color:rgb(128, 128, 128); font-size:22px;">(又稱《琴論》)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>明*張瑞圖</b></p><p class="ql-block"> 古今賦詠琴者夥矣,惟蔡伯喈“練余心兮歸太清”三語,嵇叔夜“以無累之神合有道之器”二語而已。退之琴詩爲(wèi)千古巨擘,然猶以爲(wèi)近琵琶者,未爲(wèi)枉也。</p><p class="ql-block"> 近代劉誠意、何大復(fù)二先生俱有作,要之皆江州之濫觴耳。余以爲(wèi)五音之有宮,猶五常之有信、五行之有土,皆貫乎其中。五常無信,則爲(wèi)虛假;五行無土,則病偏枯矣。角徵之古勁、商羽之淒清,若無宮意以貫之,則角徵有由瑟之嫌,商羽同雍門之奏矣。夫子論歌者,上、下、曲、止、倨句,備極形容,而終以纍纍若貫珠。若貫珠而後,上者不抗,下者不墜,曲者不折,止者不槁,不矩而方,不規(guī)而圓也。論樂,翕純皦如而終以繹。所謂貫與繹,即余宮音貫五音之説歟?</p><p class="ql-block"> 雖卜子夏言絲聲哀,恐亦只道得商、羽二聲而已。即羽聲亦未必如商聲之慘切矣。余爲(wèi)此歌,以推蔡、嵇二君子之意。詞雖少文,旨庶不謬云耳。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>定心氣兮遊鴻濛,翦衆(zhòng)念兮息朋從。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>寫素懷兮寄絲桐,七絃調(diào)兮相于喁。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>角徵商羽兮變不同,歸中氣兮黃鐘宮。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>纍珠貫兮血脈通,翩冷冷兮御善風(fēng)。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>似莊士兮肅而雍,如幽人兮深且沖。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>和不流兮怨不恫,喜不散兮怒不馮。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>奏鈞天兮洞庭中,追虞石兮搏拊同。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>挽桑濮兮反淳龐,嗤雍門兮增悲忡。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>禁邪慝兮疏滯壅,洽神聽兮動(dòng)昭融。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b>祓除疵厲絪緼保合兮,冥然與元化同功。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">文字來源: </span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">白毫菴雜篇二 第180-181頁</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p> <p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">附:其他版本賦文</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px;">張瑞圖《琴歌·琴論》</b></p><p class="ql-block">古今賦詠琴者夥矣,惟蔡伯喈‘練余心兮歸太清’三語,嵇叔夜‘以無累之神,合有道之器’二語而已。退之琴詩為千古巨擘,然猶以為近琵琶者,未為枉也。</p><p class="ql-block">一彈而疏淡淪汨沒,再行以往氣益舒。往聯(lián)數(shù)闋慷慨,似聞牧子悲;泬寥真睹溪山月。</p><p class="ql-block">團(tuán)扇皎潔漢宮秋,鈞天浩蕩洞庭樂。只道宮商互吐吞,寧知揚(yáng)抑變嗟咄。中間脈理細(xì)若絲,二線相遞無續(xù)輟。曩聞中州崔小桐,精于此道稱妙絕,尊甫小桐之弟子,君從尊甫受衣缽。我?guī)煶斯仍崎?,谷生亦傳崔生法。問答源流皆有以,有似扶疏同芽苗。昔賢多作聽琴詩,刻畫摹擬窮毫發(fā),大抵但寫絲聲哀。有道無累誰能說?羯鼓琵琶箏笛竿,兩耳不堪紛聒。聞君古調(diào)忽灑然,真在塵埃得解脫。靜聽不知良夜深,烏啼月落掛天末。融夜除疵厲,絪缊保合兮,冥然與元化同功。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px;">逐句解述</b></p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">(一)總論:評歷代琴詠</b></p><p class="ql-block"><b> 1. 古今賦詠琴者夥矣,惟蔡伯喈‘練余心兮歸太清’三語,嵇叔夜‘以無累之神,合有道之器’二語而已。</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">古往今來寫琴的詩文極多,但只有蔡邕(蔡伯喈)“練余心兮浸太清”三句、嵇康(嵇叔夜)“以無累之神,合有道之器”兩句,最得琴之真諦。</p><p class="ql-block">?蔡邕句(《琴歌》):凈化心神,融入天道清虛。</p><p class="ql-block">?嵇康句(《琴賦》):以超脫塵俗的精神,契合琴的中和大道。</p><p class="ql-block"><b>?2. 退之琴詩為千古巨擘,然猶以為近琵琶者,未為枉也。</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">韓愈(韓退之)《聽穎師彈琴》雖為千古名篇,但歐陽修、蘇軾評其“似琵琶聲”,這個(gè)批評并不冤枉。</p><p class="ql-block">?原因:韓詩過于描摹聲音起伏(“昵昵兒女語,勇士赴敵場”),失琴之淡遠(yuǎn)。</p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">(二)狀琴聲與琴境</b></p><p class="ql-block"> <b>3. 一彈而疏淡淪汨沒,再行以往氣益舒。</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">初彈時(shí),琴音淡遠(yuǎn)、漸入幽微;再彈下去,氣韻愈發(fā)舒展和暢。</p><p class="ql-block"><b>?4. 往聯(lián)數(shù)闋慷慨,似聞牧子悲;泬寥真睹溪山月。</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">數(shù)段連彈,音調(diào)時(shí)而慷慨,如聽牧童悲歌;時(shí)而空曠寂寥,如見溪山明月。</p><p class="ql-block"><b>?5. 團(tuán)扇皎潔漢宮秋,鈞天浩蕩洞庭樂。</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">琴音清潤如漢宮秋月,壯闊如天帝之樂、洞庭煙波。</p><p class="ql-block"><b>?6. 只道宮商互吐吞,寧知揚(yáng)抑變嗟咄。</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">原以為只是宮商角徵羽交替流轉(zhuǎn),哪知高低抑揚(yáng)間,變化萬千、令人驚嘆。</p><p class="ql-block"><b>?7. 中間脈理細(xì)若絲,二線相遞無續(xù)輟。</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">琴音內(nèi)在脈絡(luò)細(xì)如游絲,兩弦遞奏、連綿不絕。</p><p class="ql-block"><b style="color:rgb(237, 35, 8);">(三)敘琴藝師承</b></p><p class="ql-block"> <b>8. 曩聞中州崔小桐精于此道稱妙絕,尊甫小桐之弟子,君從尊甫受衣缽。</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">從前聽說中州崔小桐琴藝絕頂;你父親是崔小桐弟子,你又繼承家學(xué)。</p><p class="ql-block"><b>?9. 我?guī)煶斯仍崎?,谷生亦傳崔生法。問答源流皆有以,有似扶疏同芽苗?lt;/b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">我的老師谷云樵(楚人),也傳承崔氏琴法。你我琴學(xué)同源,如同枝葉同出一苗。</p><p class="ql-block"> <b style="color:rgb(237, 35, 8);">(四)再申琴道:貶俗樂、崇古調(diào)</b></p><p class="ql-block"> <b>10. 昔賢多作聽琴詩,刻畫摹擬窮毫發(fā),大抵但寫絲聲哀。有道無累誰能說?</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">前人聽琴詩,多極力描摹聲音、只寫哀怨;琴中“合道無累”的真義,少有人懂。</p><p class="ql-block"><b>?11. 羯鼓琵琶箏笛竿,兩耳不堪紛聒。</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">羯鼓、琵琶等俗樂,聲音嘈雜,令人厭煩。</p><p class="ql-block"><b>?12. 聞君古調(diào)忽灑然,真在塵埃得解脫。</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">聽你彈古雅琴調(diào),頓覺心胸開闊,如在塵世中得解脫。</p><p class="ql-block"><b>13. 靜聽不知良夜深,烏啼月落掛天末。</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">靜聽入迷,不覺夜深;烏鴉啼叫、月亮西沉,掛在天邊。</p><p class="ql-block"> <b style="color:rgb(237, 35, 8);">(五)結(jié)句:琴與造化同功</b></p><p class="ql-block"><b>14. 融夜除疵厲,絪缊保合兮,冥然與元化同功。</b></p><p class="ql-block">?釋義:</p><p class="ql-block">琴音融漫長夜,滌除邪穢;陰陽氤氳、沖和保合,悄然與天地造化同其功用。</p><p class="ql-block" style="text-align:right;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:right;"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:22px; color:rgb(1, 1, 1);">概述</b></p><p class="ql-block"> 《琴論》是張瑞圖品評琴藝、闡發(fā)琴道的一篇重要文論,出自《白毫庵集》。作者縱論古今詠琴之作,提出了極為鮮明的藝術(shù)主張。</p><p class="ql-block"> 文章開篇即斷言,歷來詠琴者雖多,真正得琴之精髓的,唯有蔡邕“練余心兮歸太清”與嵇康“以無累之神,合有道之器”。在張瑞圖看來,琴的至高境界不在聲音技巧,而在清心、脫俗、合道、無累,是心神與天地自然的相融。他認(rèn)為韓愈《聽穎師彈琴》雖為名篇,卻偏重描摹聲情、起伏激烈,更近琵琶之音,缺少琴本該有的淡遠(yuǎn)靜穆,故此評并非苛責(zé)。</p><p class="ql-block"> 中間部分,作者細(xì)致描繪琴聲之妙:疏淡從容、幽遠(yuǎn)曠寂,脈絡(luò)細(xì)微而連綿不絕,兼具清潤與浩蕩,能引人入境、忘卻夜深。同時(shí)交代琴學(xué)師承,點(diǎn)明所聽之琴源自正傳,法度謹(jǐn)嚴(yán)。</p><p class="ql-block"> 文末升華琴道:琴音可以滌蕩塵俗、消除煩擾,使心神沖和寧靜,最終達(dá)到“冥然與元化同功”的境界,即人與琴相合、琴與天地造化相通。</p><p class="ql-block"> 全篇體現(xiàn)了張瑞圖重道輕技、尚淡去俗、以琴養(yǎng)心、以藝合道的文人審美,與其清冷奇崛、不媚時(shí)俗的書法精神一脈相承,是明代文人琴論中的精辟之論。</p><p class="ql-block" style="text-align:right;"><span style="color:rgb(128, 128, 128);">文字來源: 豆包</span></p><p class="ql-block" style="text-align:right;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:right;"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部1</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">?</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部2</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部3</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部4</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部5</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部6</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部7</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部8</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;"><span class="ql-cursor">?</span></span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部9</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;"><span class="ql-cursor">?</span></span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部10</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;"><span class="ql-cursor">?</span></span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部11</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;"><span class="ql-cursor">?</span></span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部12</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;"><span class="ql-cursor">?</span></span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部13</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;"><span class="ql-cursor">?</span></span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部14</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;"><span class="ql-cursor">?</span></span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部15</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">?</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》局部16</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">?</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》1</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》5</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:15px;">馮強(qiáng)之楷書 明*張瑞圖《琴歌》8</b></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:20px; color:rgb(1, 1, 1);">后記</b></p><p class="ql-block"> 此作,取文《白毫菴集》雜篇二(第180-181頁),張瑞圖《琴歌*琴論》全文約432字,安徽敦煌蠟染箋,共八張,尺寸34cmX22.5cm,單字約1.9-2.2cm。去年,取王寵筆意,又融他法書寫,異于歷代碑帖。寫后感悟良多,直正體會到小楷書至"疏可走馬″之不易,雖存在很多不足之處,部分點(diǎn)畫不精到,部分結(jié)體欠嚴(yán)謹(jǐn),書風(fēng)欠成熟等問題,依然隨拍備參悟。昨天,清理手機(jī)庫存,曬了出來,感覺是趣,隨編輯之,并公開,請諸師友指教。</p><p class="ql-block"> 非常郁悶的事--不知作品放哪兒了。</p><p class="ql-block"> ......</p><p class="ql-block" style="text-align:right;">2026年3月16日亥時(shí)上 鈐清草堂</p><p class="ql-block" style="text-align:right;"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">作品圖片來源: 鈐清齋</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">2026年3月16日</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p>