<p class="ql-block">上林湖風景 沈建喬攝</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 上林湖越窯青瓷產生于東漢,興盛于唐宋間,止于南宋初。在這近千年的發(fā)展過程中,上林湖及周邊越窯燒制規(guī)模之宏大,器形釉色和紋飾之精美,文化內涵之豐富,影響范圍之深遠,世所罕見。特別是制作出進貢皇家的秘色瓷器,成為千古一絕,是世界陶瓷史和文化史上的一座豐碑,為促進人類的文明發(fā)展作出了巨大貢獻。</p><p class="ql-block"> 上林湖秀麗的風景和蘊藏的越窯青瓷文化內涵相得益彰,成為唐宋間文人墨客描述的對象,現(xiàn)緝錄如下。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">唐代秘色瓷碗 沈建喬攝</p><p class="ql-block">法門寺博物館藏 </p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 茶經 </p><p class="ql-block"> 唐 陸羽 器</p><p class="ql-block"> (約733一804年)</p><p class="ql-block"> 碗:越州上,鼎州次、婺州次;岳州上,壽州、洪州次?;蛘咭孕现萏幵街萆希鉃椴蝗?。若邢瓷類銀,越瓷類玉,邢不如越一也;若邢瓷類雪,則越瓷類冰,邢不如越二也;邢瓷白而茶色丹,越瓷青而茶色綠,邢不如越三也。晉杜琉《荈賦》所謂:“器擇陶揀,出自東甌”。甌,越州也,甌越上??诖讲痪恚拙矶鴾\,受半升以下。越州瓷、岳瓷皆青,青則益茶,茶作紅白之色。邢州瓷白,茶色紅;壽州瓷黃,茶色紫;洪州瓷褐,茶色黑;悉不宜茶。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><span style="color: rgb(17, 17, 17); background-color: rgb(248, 248, 248);">陸羽,字鴻漸,號竟陵子,唐復州竟陵(今湖北天門)人。生于開元二十一年(733),卒于貞元二十年(804)前后。根據(jù)《陸文學自傳》,在上元二年(761)前,《茶經》三卷已經完成,應是上元初年陸羽隱居湖州時所作。</span></p><p class="ql-block"><span style="color: rgb(17, 17, 17); background-color: rgb(248, 248, 248);">?</span></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">唐代秘色瓷碗 沈建喬攝</p><p class="ql-block"> 法門寺博物館藏 </p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align: justify;"> 逸史.奚陟</p><p class="ql-block" style="text-align: justify;"> 〔唐〕盧肇</p><p class="ql-block" style="text-align: justify;">(奚陟)為吏部侍郎,時人方漸以茶為上味,日事修潔。陟性素奢,先為茶品一副,余公卿家未之有也,風爐越甌,碗托角匕,甚佳妙。時已熱,飡罷,因請同舍坐者二十余人。兩甌緩行,盛又至少,揖客自西面始,雜以笑語,其茶益遲。</p><p class="ql-block" style="text-align: justify;">所述事約在唐貞元十一至十五年間,即795—799年。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">唐代秘色瓷盤 沈建喬攝</p><p class="ql-block">陜西法門寺博物館藏</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><span style="background-color: rgb(248, 248, 248); color: rgb(17, 17, 17);"> 憑周況先輩于朝賢乞茶</span></p><p class="ql-block"><span style="background-color: rgb(248, 248, 248); color: rgb(17, 17, 17);"> 唐. 孟郊</span></p><p class="ql-block"><span style="background-color: rgb(248, 248, 248); color: rgb(17, 17, 17);"> 道意勿乏味,心緒病無悰。</span></p><p class="ql-block"><span style="background-color: rgb(248, 248, 248); color: rgb(17, 17, 17);"> 蒙茗玉花盡,越甌荷葉空。</span></p><p class="ql-block"><span style="background-color: rgb(248, 248, 248); color: rgb(17, 17, 17);"> 錦水有鮮色,蜀山饒芳叢。</span></p><p class="ql-block"><span style="background-color: rgb(248, 248, 248); color: rgb(17, 17, 17);"> 云根才剪綠,印縫已霏紅。</span></p><p class="ql-block"><span style="background-color: rgb(248, 248, 248); color: rgb(17, 17, 17);"> 曾向貴人得,最將詩叟同。</span></p><p class="ql-block"><span style="background-color: rgb(248, 248, 248); color: rgb(17, 17, 17);"> 幸為乞寄來,救此病劣躬。</span></p><p class="ql-block"><span style="background-color: rgb(248, 248, 248); color: rgb(17, 17, 17);">?</span></p> <p class="ql-block">作于唐元和三年至九年之間(808—814)。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">孟郊,字東野,唐湖州(今浙江湖州)人,生于天寶十年(751),貞元十二年(796)進士,卒于元和九年(814),人稱貞曜先生。詩題中“先輩”是唐時進士之間互相推敬的稱謂,該詩應作于周況中進士之后,華忱之先生認為周況于元和元年中進士,并將該詩系年于元和二年,似可商榷。據(jù)《登科記考》,周況是元和三年(808)進士,因此該詩不可能作于元和三年之前。當時孟郊居于洛陽,因此寄詩長安乞茶。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">秘色瓷花口碗 (水邱氏)</p><p class="ql-block">臨安博物館藏</p> <p class="ql-block"> 蜀茗詞</p><p class="ql-block"> 唐代.施肩吾</p><p class="ql-block"> 780—861年</p><p class="ql-block"> 越碗初盛蜀茗新,</p><p class="ql-block"> 薄煙輕處攪來勻。</p><p class="ql-block"> 山僧問我將何比,</p><p class="ql-block"> 欲道瓊漿卻畏嗔。</p> <p class="ql-block">施肩吾(公元780年-861年),字東齋,號棲真子。唐憲宗元和十五年(公元820年)舉進士,后被欽點為狀元,也是杭州地區(qū)第一位狀元。生于唐睦州府分水縣桐峴鄉(xiāng)(今杭州市富陽區(qū)洞橋鎮(zhèn),唐屬分水管轄,后從分水縣劃出。民國時復屬分水。1961年,原富陽、新登兩縣行政區(qū)域和分水的賢德公社合并重置富陽縣)。是集詩人、道學家、臺灣澎湖的第一位民間開拓者于一身的歷史傳奇人物。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">唐代秘色瓷八棱凈瓶 沈建喬攝</p><p class="ql-block">法門寺博物館藏 </p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 秘色越器 </p><p class="ql-block"> 唐 陸龜蒙 </p><p class="ql-block"> (?一約881年)</p><p class="ql-block"> 九秋風露越窯開,</p><p class="ql-block"> 奪得千峰翠色來。</p><p class="ql-block"> 好向中宵盛沆瀣,</p><p class="ql-block"> 共嵇中散斗遺杯。</p> <p class="ql-block">陸龜蒙(?—約881年),字魯望,自號天隨子、江湖散人、甫里先生,長洲(今江蘇省蘇州)人,唐代詩人、農學家。</p><p class="ql-block">陸龜蒙舉進士不第,曾作湖、蘇二州刺史幕僚。后隱居松江甫里(今江蘇吳縣甪直)。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">秘色瓷盞 沈建喬攝</p><p class="ql-block">慈溪市上林湖博物館藏</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 茶甌</p><p class="ql-block"> 唐 皮日休 </p><p class="ql-block"> (約838一883年)</p><p class="ql-block"> 邢客與越人,皆能造瓷器。</p><p class="ql-block"> 圓似月魂墮,輕如云魄起。</p><p class="ql-block"> 棗花勢旋眼,蘋沫香沾齒。</p><p class="ql-block"> 松下時一看,支公亦如此。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> 〔唐〕陸龜蒙《茶甌》</p><p class="ql-block"> 昔人謝塸埞,徒為妍詞飾。</p><p class="ql-block"> 豈如圭璧姿,又有煙嵐色。</p><p class="ql-block"> 光參筠席上,韻雅金罍側。</p><p class="ql-block"> 直使于闐君,從來未嘗識。</p> <p class="ql-block">皮日休(約838年—約883年),字襲美,號逸少,晚唐官員、詩人、文學家,復州竟陵(今湖北天門)人,曾居住在襄陽鹿門山,道號鹿門子。</p><p class="ql-block">咸通八年(867年),皮日休進士及第,歷任蘇州從事(《吳越備史》)、著作佐郎、太常博士、毗陵副使。黃巢稱帝后(《唐才子傳》),被迫任翰林學士,最后不知所蹤。</p><p class="ql-block">皮日休與晚唐詩人陸龜蒙齊名,世稱“皮陸”。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">秘色瓷盞托 沈建喬攝</p><p class="ql-block">慈溪上林湖越窯博物館藏</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">唐代詩人鄭谷《送吏部曹郎中免官南歸》詩中有“篋重藏吳畫,茶新?lián)Q越甌?!本??!额}興善寺》詩中有 “蘚侵隋畫暗,茶助越甌深?!本?。</p> <p class="ql-block">《送吏部曹郎中免官南歸》作于唐乾符元年或二年(874、875)?!额}興善寺》作于唐中和元年(881)以前。</p><p class="ql-block">鄭谷,字守愚,唐袁州宜春(今江西宜春)人,約生于大中二年(848),卒于五代后梁開平三年(909)。光啟三年(887)進士,官右拾遺。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">秘色瓷花口盞 (康陵)</p><p class="ql-block">臨安博物館藏</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">秘色瓷盞托 (康陵)</p><p class="ql-block">臨安博物館藏</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 貢馀秘色茶盞 </p><p class="ql-block"> 唐 徐夤</p><p class="ql-block"> 捩翠融青瑞色新,</p><p class="ql-block"> 陶成先得貢吾君。</p><p class="ql-block"> 功剜明月染春水,</p><p class="ql-block"> 輕旋薄冰盛綠云。</p><p class="ql-block"> 古鏡破苔當席上,</p><p class="ql-block"> 嫩荷涵露別江濆。</p><p class="ql-block"> 中山竹葉醅初發(fā),</p><p class="ql-block"> 多病那堪中十分。</p><p class="ql-block">乾寧(894年正月至898年八月),是唐昭宗的第四個年號。</p> <p class="ql-block">徐夤字昭夢,莆田人。登乾寧進士第,授秘書省正字。依王審知,禮待簡略,遂拂衣去,歸隱延壽溪。著有《探龍》、《釣磯》二集,編詩四卷。</p><p class="ql-block"><span style="font-size: 18px; color: rgb(51, 51, 51);">注:乾寧(894年正月至898年八月),是唐昭宗的第四個年號。</span></p> <p class="ql-block">越瓷上的樂伎</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 李戶曹小妓天</p><p class="ql-block"> 善擊越器以成曲章</p><p class="ql-block"> 唐 方干</p><p class="ql-block"> 越器敲來曲調成,</p><p class="ql-block"> 腕頭勻滑自輕清。</p><p class="ql-block"> 隨風搖曳有馀韻,</p><p class="ql-block"> 測水淺深多泛聲。</p><p class="ql-block"> 晝漏丁當相續(xù)滴,</p><p class="ql-block"> 寒蟬計會一時鳴。</p><p class="ql-block"> 若教進上梨園去,</p><p class="ql-block"> 眾樂無由更擅名。</p><p class="ql-block">方干字雄飛,新定人。徐凝一見器之,授以詩律,始舉進士。謁錢塘太守姚合,合視其貌陋,甚卑之。坐定覽卷,乃駭目變容,館之數(shù)日,登山臨水,無不與焉。咸通中,一舉不得志,遂遁會稽,漁于鑒湖。太守王龜以其亢直,宜在諫署,欲薦之,不果。干自咸通得名,迄文德,江之南無有及者。歿后十余年,宰臣張文蔚奏名儒不第者五人,請賜一官,以慰其魂,干其一也。后進私謚曰玄英先生。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">越瓷上的樂伎</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 贈李粲秀才</p><p class="ql-block"> 唐 僧鸞</p><p class="ql-block"> 九嶷深翠轉巍峨,</p><p class="ql-block"> 仙骨寒消不知處。</p><p class="ql-block"> 清同野客敲越甌,</p><p class="ql-block"> 丁當急響涵清秋。</p><p class="ql-block"> 鸞雛相引叫未定,</p><p class="ql-block"> 霜結夜闌仍在樓。</p><p class="ql-block"> …………</p><p class="ql-block">僧鸞大約在晚唐作此詩</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">上林湖春景 沈建喬攝</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">《宋會要輯稿·食貨》四一之四○:“神宗熙寧元年,尚書戶部上諸道府土產貢物……越州綾一十匹、茜緋紗一十匹、秘色瓷器五十事?!?lt;/p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">荷花芯碼頭春景 沈建喬攝</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 《尋余姚上林湖山》</p><p class="ql-block"> 宋 謝景初</p><p class="ql-block"> (1020一1084年)</p><p class="ql-block"> 山水有奇秀,何必耳目親。</p><p class="ql-block"> 茲地世未知,仙游良可珍。</p><p class="ql-block"> 平湖瞰其中,翠巘圍四垠。</p><p class="ql-block"> 青松千萬植,落瀑如懸巾。</p><p class="ql-block"> 佛廟聳殿塔,裝點紛圖新。</p><p class="ql-block"> 清溪與斷崖,水石聲磷磷。</p><p class="ql-block"> 峰巔見滄海,日出常先晨。</p><p class="ql-block"> 花草時節(jié)異,寧問秋夏春。</p><p class="ql-block"> 陵谷千萬古,豈無答道人。</p><p class="ql-block"> 德微言不信,又恐遠故堙。</p><p class="ql-block"> 樽酒且樂我,醉來事事均。</p> <p class="ql-block">謝景初(1020-1084):字師厚,號今是翁。今浙江富陽人。初以父蔭為太廟齋郎。宋慶歷六年(1045)進士,授大理評事。知余姚縣,筑海塘以捍海潮,禁豪強侵湖為田,嚴鹽政之課,尤以辦學蜚聲吳越。任海州通判,廢淫祠三百余所。累官至湖北轉運判官,益州路提點刑獄。因上疏反對青田、免役等法,受劾免官,以屯田郎致仕。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">荷花芯窯址春景 沈建喬攝</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 《觀上林垍器》</p><p class="ql-block"> 宋 謝景初</p><p class="ql-block"> 作灶長如丘,取土深於塹。</p><p class="ql-block"> 踏輪飛為模,覆灰色乃紺。</p><p class="ql-block"> 力疲手足病,欲憩不敢暫。</p><p class="ql-block"> 發(fā)窯火以堅,百裁一二占。</p><p class="ql-block"> 里中售高賈,斗合漸收斂。</p><p class="ql-block"> 持歸示北人,難得曾罔念。</p><p class="ql-block"> 幾用或棄樸,爭乞寧有厭。</p><p class="ql-block"> 鄙事圣猶能,今予乃親覘。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">荷花芯窯址考古層 沈建喬攝</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 宋 葉寘《坦齋筆衡》</p><p class="ql-block"> (約1190一1200年)</p><p class="ql-block">末俗尚靡,不貴金玉,而貴銅瓷,逐有秘色窯器。世言錢氏有國日,越州燒進者,臣庶不得用,故云“秘”。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">荷花芯窯址考古層 沈建喬攝</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 宋 周煇(1116—1198年)《清波雜志》</p><p class="ql-block">越上秘色器,錢氏有國日,供奉之物,不得臣下用,故曰“秘色”。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">周輝南宋紹興年間曾應試博學鴻詞科,后來曾到金國,晚年隱居錢塘清波門。好收藏圖書,數(shù)達近萬卷。著有《清波雜志》12卷,為筆記體著作,內容多為宋人雜事,于宋代官制有一定史料價值。還著有《清波別志》三卷和《北轅錄》。周輝在《清波雜志》中說:“汝窯宮中禁燒,內有瑪瑙為釉。唯供御揀退,方許出賣,近尤難得?!?lt;/p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">荷花芯窯址 沈建喬攝</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"><span style="color: rgb(51, 51, 51);"> 趙令畤《侯鯖錄》卷六《秘色瓷器》記載:今之秘色瓷器,世言錢氏有國,越州燒進,為供奉之物,不得臣庶用之,故云‘秘色’。比見陸龜蒙集《越器》詩云:“九秋風露越窯開,奪得千峰翠色來。好向中宵盛沆瀣,共嵇中散斗遺杯?!蹦酥茣r已有秘色,非自錢氏始。</span></p><p class="ql-block"><span style="color: rgb(51, 51, 51);">?</span></p> <p class="ql-block">圖片選自網絡</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 宋徐兢(1091一1153年</p><p class="ql-block">《宣和奉使高麗圖經》有:“高麗及汝州新窯器,皆竊仿古秘色制度”句。</p><p class="ql-block"> 出自宋周煇(1126一1198年)《清波雜志》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">荷花芯窯址春景 沈建喬攝</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">此文上林湖圖片二零二零年三月二十日拍攝,越窯瓷器為慈溪博物館《秘色在人間》展中所拍。編緝唐宋越窯詩文以宣傳越窯文化為目的。</p><p class="ql-block">特別感謝厲祖浩先生提供《唐宋越窯文獻考》</p><p class="ql-block">2021年1月5日重編</p><p class="ql-block">編者簡介:</p><p class="ql-block">沈建喬,筆名溪山劍橋,浙江慈溪人。慈溪越窯秘色瓷文化促進會會員,慈溪畫院畫師。</p><p class="ql-block"><br></p> <a href="https://www.meipian6.cn/2v41rl4o?share_depth=2&user_id=ohbsluOtT-QTjdofdbmBSj8rEu3w&sharer_id=ojq1ttzh3T5WGxp4ghwJnLpRvQIg&first_share_to=singlemessage&first_share_uid=21007628&share_user_mpuuid=c5babd2831acaa4b5623f5139038792d&share_source=singlemessage" >查看原文</a> 原文轉載自www.meipian6.cn,著作權歸作者所有