<p class="ql-block">一 詩詞的開合與虛實,</p><p class="ql-block">二 詞牌《青玉案》</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">一 詩詞的開合與虛實</p><p class="ql-block">在詩詞的寫作中,我們必然要涉及景、物、人、事。</p><p class="ql-block">必然要涉及這些景、物、人、事的遠近、大小、早晚等等。</p><p class="ql-block">這就牽涉到描寫、敘述進程中的開合問題。開合,可以理解為放開和關上,就是開闔、捭闔bǎi hé的意思,</p><p class="ql-block">還可以理解為,放出去、收攏來。</p><p class="ql-block">1 先說開合,對于詩詞就是一個范圍問題。</p><p class="ql-block">在寫景,就是一個空間范圍,包括物象的大和小、遠和近、擴展和深入、宏觀和微觀的問題。</p><p class="ql-block">在敘事,主要是時間范圍,包括事件早晚,是歷史,還是現在,還是將來;事件與自身關系的遠近,自身之事、他人之事、古人之事等等。也有大和小、遠和近、擴展和深入,宏觀和微觀的問題。</p><p class="ql-block">在抒情,則是從自我出發(fā)的范圍,包括我、我和他人、他人,以及所處的環(huán)境的問題。</p><p class="ql-block">也有大和小、遠和近、擴展和深入,宏觀和微觀的問題。</p><p class="ql-block">總結一下,不管寫景、敘事,還是抒情,</p><p class="ql-block">開合都是大和小、遠和近、擴展和深入,宏觀和微觀的問題;</p><p class="ql-block">總之是空間和時間的問題;</p><p class="ql-block">說到底,就是范圍問題,空間的范圍,時間的范圍。</p><p class="ql-block">我們看例詩:</p><p class="ql-block">杜甫《蜀相》</p><p class="ql-block">丞相祠堂何處尋,錦官城外柏森森。</p><p class="ql-block">映階碧草自春色,隔葉黃鸝空好音。</p><p class="ql-block">三顧頻煩天下計,兩朝開濟老臣心。</p><p class="ql-block">出師未捷身先死,長使英雄淚滿襟。</p><p class="ql-block">首聯,是未曾動身之前的思想活動,是從城里到城外的,是開張的,放出去的。</p><p class="ql-block">丞相祠堂何處尋?</p><p class="ql-block">何處有多大?無限大!可能是所有的地方。但丞相祠堂終究還是一個小地方,是有具體答案的。</p><p class="ql-block">錦官城外柏森森。</p><p class="ql-block">把前邊的“何處”收攏來,具體到一個地方,錦官城外,那個松柏森森的地方。這一聯,首先以人(我)為中心,把思緒放出去,放到了城外。繼而把“何處”收攏到一個具體的地方。這是一聯中的開合。一句中也有開合。</p><p class="ql-block">我們看:丞相祠堂何處尋?</p><p class="ql-block">首先思想中已經有了一個具體的地方,不大,就是一個院落??梢钥醋鍪撬枷氲某霭l(fā)點,</p><p class="ql-block">而“何處”二字用問句把它放到了廣大的不確定之中。</p><p class="ql-block">從中也看出了開合。</p><p class="ql-block">錦官城外柏森森。</p><p class="ql-block">錦官城外是多大的地方?無限大!除了錦官城里的所有地方,大不大?而柏森森的這塊地方就不大了,就是祠堂所在地,一個小小的院落。這是一句的開合。</p><p class="ql-block">頷聯,映階碧草自春色,隔葉黃鸝空好音。</p><p class="ql-block">是對祠堂內的描寫,從錦官城外收攏來,收到祠堂內。相對于首聯,這就是合。這是聯間的開合。</p><p class="ql-block">再看句內,</p><p class="ql-block">碧草對于春色,黃鸝對于好音都要小很多。</p><p class="ql-block">這也可以看出開合。</p><p class="ql-block">頸聯,三顧頻煩天下計,兩朝開濟老臣心。</p><p class="ql-block">從前二聯的現在,一下子跳到了八百年前,漢末和三國時代!</p><p class="ql-block">尾聯,出師未捷身先死,長使英雄淚滿襟。</p><p class="ql-block">上句仍是八百年前,下句則回到現在。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">這樣,前四句-- 5、6、7 三句---尾句, 這三個部分,從時間上就構成了整首詩的開合。至于后兩聯聯內、句內的開合,大家,課后琢磨一下。</p><p class="ql-block">大家記住,這個開合包括</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">一句內的開合;一聯內的開合;聯間的開合;整首詩的開合。</p><p class="ql-block">我們許多同學寫作業(yè)和寫作品,往往局限于眼前的景物和情緒,把描寫和抒發(fā)緊緊地鎖死在一個狹小的范圍內,寫出來的東西萎縮淺??;還有少部分同學寫的時候天馬行空,空間上一味的闊大,時間上更是難以確切的看出,寫出來的東西浮滑飄渺,難以理解。</p><p class="ql-block">這都是沒有很好的處理這個開合的問題導致的。</p><p class="ql-block">現在分析一下下面這首詞的開合。</p><p class="ql-block">《八聲甘州》 柳永</p><p class="ql-block">對瀟瀟暮雨灑江天,一番洗清秋。</p><p class="ql-block">漸霜風凄緊,關河冷落,殘照當樓。</p><p class="ql-block">是處紅衰翠減,苒苒物華休。</p><p class="ql-block">唯有長江水,無語東流。</p><p class="ql-block">不忍登高臨遠,望故鄉(xiāng)渺邈,歸思難收。</p><p class="ql-block">嘆年來蹤跡,何事苦淹留。</p><p class="ql-block">想佳人,妝樓颙yóng望,誤幾回、天際識歸舟。</p><p class="ql-block">爭知我,倚闌干處,正恁凝愁!</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">先看一句的開合。我們看起拍第一句</p><p class="ql-block">對瀟瀟暮雨灑江天,</p><p class="ql-block">瀟瀟暮雨,是作者實際感覺到的,也許就淋到了自己。雖說算不上合,但也絕不是開。</p><p class="ql-block">這是個出發(fā)點,灑江天三個字,卻是開到了極處!江天,就是世界吧?</p><p class="ql-block">句前一個領字----對,除了領起句子,還改變了句子的結構。</p><p class="ql-block">如果沒有這個“對”字,它是一個完全句:</p><p class="ql-block">瀟瀟(定)暮雨(主)灑(謂)江天(賓)。</p><p class="ql-block">主語就是暮雨。</p><p class="ql-block">但有了這個“對”字,就成了無主句:</p><p class="ql-block">對瀟瀟暮雨灑江天(合成謂語)。省略了主語。</p><p class="ql-block">那么,主語是什么?</p><p class="ql-block">我!作者自己。</p><p class="ql-block">也就是說,這一句里暗含一個“我”字。這個“我”字就是真真正正的出發(fā)點。</p><p class="ql-block">整句看起來,就是從合逐漸地放開。</p><p class="ql-block">(我)--暮雨--江天。</p><p class="ql-block">再看一韻的開合。</p><p class="ql-block">第二韻句,</p><p class="ql-block">漸霜風凄緊,關河冷落,殘照當樓。</p><p class="ql-block">霜風凄緊,寫作者立身處,是合;</p><p class="ql-block">關河冷落,寫大的環(huán)境,是開;</p><p class="ql-block">殘照當樓,還是作者立身處,合。</p><p class="ql-block">以上兩韻間,是事件發(fā)展時間上的開合,</p><p class="ql-block">后一韻是現在(合),</p><p class="ql-block">起拍則是以前(開)。</p><p class="ql-block">我們看第三韻句:是處紅衰翠減,苒苒物華休。</p><p class="ql-block">是對前文的總結。是處,作者立身處,合。</p><p class="ql-block">把眼界從遠處收回到是處。</p><p class="ql-block">上闕煞尾:唯有長江水,無語東流。</p><p class="ql-block">則是開。作者想開去,想到江水東流。</p><p class="ql-block">下闋從上闕的立身環(huán)境寫到自身。</p><p class="ql-block">這與上闕又構成了整首詞的開合。</p><p class="ql-block">其實,這首詞的每一個韻句內都有開合;</p><p class="ql-block">相鄰韻句之間也都有開合。</p><p class="ql-block">我們只看關鍵的名詞就能看出其中的開合。</p><p class="ql-block">(我)--暮雨--江天--清秋--霜風--關河--樓--物華--江水--蹤跡--佳人--妝樓--歸舟--闌干</p><p class="ql-block">這些名詞就是詩詞的血肉器官,決定了境象的遠近、大小等形象屬性,也決定了境象描寫進程中的開與合。而連接這些名詞的動詞、形容詞們,則是筋骨和手足,</p><p class="ql-block">好,互動一下,在詩詞創(chuàng)作中,什么是開?什么是合?</p><p class="ql-block">所謂開合,對于詩詞就是一個范圍問題。</p><p class="ql-block">在寫景,就是一個空間范圍,包括物象的大和小、遠和近、擴展和深入、宏觀和微觀的問題。</p><p class="ql-block">在敘事,主要是時間范圍,包括事件早晚,是歷史,還是現在,還是將來;事件與自身關系的遠近,自身之事、他人之事、古人之事等等。</p><p class="ql-block">也有大和小、遠和近、擴展和深入,宏觀和微觀的問題。</p><p class="ql-block">在抒情,則是從自我出發(fā)的范圍,包括我、我和他人、他人,以及所處的環(huán)境的問題。</p><p class="ql-block">也有大和小、遠和近、擴展和深入,宏觀和微觀的問題。</p> <p class="ql-block">2 再說虛實</p><p class="ql-block">實指客觀世界中存在的實象、實事、實景;</p><p class="ql-block">虛指詩人通過想象虛擬出來的象、事和境。</p><p class="ql-block">常包括三種情況:</p><p class="ql-block">1,神仙鬼怪世界和夢境;</p><p class="ql-block">霓ní為衣兮風為馬;仙之人兮列如麻……</p><p class="ql-block">2,已逝之景、境;</p><p class="ql-block">雕欄玉砌應猶在,只是朱顏改;</p><p class="ql-block">談笑間,檣櫓灰飛煙滅。 檣qiáng桅桿:帆~</p><p class="ql-block">3,設想的未來之境。</p><p class="ql-block">今宵酒醒何處,楊柳岸曉風殘月。</p><p class="ql-block">還有如杜甫的《月夜》</p><p class="ql-block">今夜鄜fū。州月,閨中只獨看。</p><p class="ql-block">遙憐小兒女,未解憶長安。</p><p class="ql-block">香霧云鬟huán濕,清輝玉臂寒。</p><p class="ql-block">何時倚虛幌,雙照淚痕干。</p><p class="ql-block">高中課本有云:</p><p class="ql-block">有者為實,無者為虛;有據為實,假托為虛;</p><p class="ql-block">客觀為實,主觀為虛;具體為實,抽象為虛;</p><p class="ql-block">顯者為實,隱者為虛;有行為實,徒言為虛;</p><p class="ql-block">當前為實,未來為虛;已知為實,未知為虛。</p><p class="ql-block">眼見為實,心想為虛;已然為實,未然為虛;</p><p class="ql-block">還有一個簡單的說法</p><p class="ql-block">身臨其境,仰觀俯察為實,</p><p class="ql-block">思接千載,視通萬里為虛。</p><p class="ql-block">我們寫東西</p><p class="ql-block">不可能一味地寫實,也不可能一味地虛寫</p><p class="ql-block">太實則如堆砌,太虛則如浮云</p><p class="ql-block">有虛有實才能更恰當的描寫境象,更確切的表達我們的思想</p><p class="ql-block">虛實結合:把現實的象、事、境與想象的象、事、境互相映襯,交織在一起表達同一個感情。</p><p class="ql-block">可以豐富詩詞的意象,開拓詩詞的意境。</p><p class="ql-block">虛實相生:二者之間互相聯系,互相滲透,互相轉化,以達到虛中有實,實中有虛的境界。</p><p class="ql-block">虛實相生就是虛與實相反相成,相輔相成。</p><p class="ql-block">在虛實轉化上,我們需要化虛為實。把另一個世界的物象和事境化為我們所在的世界的象、事、境;</p><p class="ql-block">比如高適的塞上聽吹笛</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">雪凈胡天牧馬還,月明羌笛戍(shù)樓間。</p><p class="ql-block">借問梅花何處落,風吹一夜?jié)M關山。</p><p class="ql-block">還可以把時間那一頭的物象和事境化為這一刻的象、事、境。為我所用,為現在所用,為當下所用。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">我們看李白的越中懷古</p><p class="ql-block">越王勾踐破吳歸,戰(zhàn)士還家盡錦衣。</p><p class="ql-block">宮女如花滿春殿,只今惟有鷓鴣飛。</p><p class="ql-block">說的挺熱鬧的,最后,只今惟有鷓鴣飛。哦,那是懷古。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">在虛實轉化上,我們還需要化實為虛。</p><p class="ql-block">把實境化為虛筆,化為情感,或者化為抒情議論。</p><p class="ql-block">比如 李商隱的夜雨寄北</p><p class="ql-block">君問歸期未有期,巴山夜雨漲秋池。</p><p class="ql-block">何當共剪西窗燭,卻話巴山夜雨時。</p><p class="ql-block">巴山夜雨,在第二句里,是一個實實在在的境象,</p><p class="ql-block">是作者正在經歷的真實環(huán)境。但到作結時,作者卻把它化為虛景,當做了作者想象重聚時夫妻們的話題。</p><p class="ql-block">所以,我們今后的詩詞創(chuàng)作中</p><p class="ql-block">寫實景的時候要實中透虛,寫虛景的時候有憑籍依托,落到實處。</p><p class="ql-block">好,我們來互動一下,在詩詞的創(chuàng)作中,何為虛?何為實?</p><p class="ql-block">實:指客觀世界中存在的實象、實事、實景;</p><p class="ql-block">虛:指詩人通過想象虛擬出來的象、事和境</p> <p class="ql-block">二 介紹詞牌《青玉案》</p><p class="ql-block">一簡介</p><p class="ql-block">漢張衡詩“何以報之青玉案”,調名取此?!吨性繇崱纷ⅰ半p調”?!短驼糇V》注“高平調”。蔣氏《九宮譜目》入中呂引子。韓淲詞有“蘇公堤上西湖路”句,名《西湖路》。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">二格式 這首詞以賀鑄的詞為正格</p><p class="ql-block">青玉案 雙調六十七字,前后段各六句、五仄韻 賀鑄</p><p class="ql-block">淩波不過橫塘路 但目送、芳塵去</p><p class="ql-block">中平中仄平平仄韻仄中仄讀平平仄韻</p><p class="ql-block">錦瑟年華誰與度 月樓花院 綺窗朱戶</p><p class="ql-block">中仄中平平仄仄韻中平中仄句中平中仄韻</p><p class="ql-block">惟有春知處</p><p class="ql-block">中仄平平仄韻</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">碧云冉冉蘅皋暮 彩筆空題斷腸句</p><p class="ql-block">中平中仄平平仄韻中仄平平仄平仄韻</p><p class="ql-block">試問閑愁知幾許 一川煙草 滿城風絮</p><p class="ql-block">中仄中平平仄仄韻中平中仄句中平中仄韻</p><p class="ql-block">梅子黃時雨</p><p class="ql-block">中仄平平仄韻</p><p class="ql-block">青玉案 雙調六十七字,前后段各六句、五仄韻 賀鑄</p><p class="ql-block">詞譜格律</p><p class="ql-block">中平中仄平平仄韻仄中仄讀平平仄韻</p><p class="ql-block">中仄中平平仄仄韻中平中仄句中平中仄韻</p><p class="ql-block">中仄平平仄韻</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">中平中仄平平仄韻中仄平平仄平仄韻</p><p class="ql-block">中仄中平平仄仄韻中平中仄句中平中仄韻</p><p class="ql-block">中仄平平仄韻</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">青玉案 雙調六十七字,前后段各六句、五仄韻 賀鑄</p><p class="ql-block">淩波不過橫塘路。但目送、芳塵去。</p><p class="ql-block">錦瑟年華誰與度。月樓花院,綺窗朱戶。</p><p class="ql-block">惟有春知處?</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">碧云冉冉蘅皋暮。彩筆空題斷腸句。</p><p class="ql-block">試問閑愁知幾許。一川煙草,滿城風絮。</p><p class="ql-block">梅子黃時雨。</p><p class="ql-block">三例詞</p><p class="ql-block">青玉案又一體 雙調六十七字,前后段各六句、四仄韻 蘇軾</p><p class="ql-block">三年枕上吳中路,譴黃耳、隨君去。</p><p class="ql-block">若到松江呼小渡,莫驚鷗鷺,四橋盡是。</p><p class="ql-block">老子經行處。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">輞川圖上看春暮,常記高人右丞句。輞wǎng</p><p class="ql-block">作個歸期天已許,春衫猶是,小蠻針線。</p><p class="ql-block">曾濕西湖雨。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">青玉案又一體 雙調六十六字,前后段各六句、四仄韻 毛滂</p><p class="ql-block">芙蕖花上濛濛雨,又冷落、池塘暮。</p><p class="ql-block">何處風來搖碧戶,卷簾凝望,淡煙疏柳。</p><p class="ql-block">翡翠穿花去。</p><p class="ql-block">玉京人去無由駐,忍獨在、憑闌處。</p><p class="ql-block">試問綠窗秋到否,可人今夜新涼一枕,</p><p class="ql-block">無計相分付。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">又一體 雙調六十六字,前后段各六句、五仄韻 史達祖</p><p class="ql-block">蕙花老盡離騷句,綠染遍、江頭樹。</p><p class="ql-block">日午酒消聽驟雨,青榆錢小,碧苔錢古。</p><p class="ql-block">難買東君住。</p><p class="ql-block">官河不礙遺鞭路,被芳草、將愁去。</p><p class="ql-block">多定紅樓簾影暮,蘭燈初上,夜香初炷。</p><p class="ql-block">猶自聽鸚鵡。</p><p class="ql-block">青玉案 重游溪葵園(宋?吳文英)雙調六十七字,前后段各六句、四仄韻</p><p class="ql-block">東風客雁溪邊道。帶春去、隨春到。</p><p class="ql-block">中平中仄平平仄韻。仄中仄、 平平仄韻。</p><p class="ql-block">認得踏青香徑小。傷高懷遠,亂云深處。</p><p class="ql-block">中仄中平平仄仄韻。中平中仄句,中平中仄句。</p><p class="ql-block">目斷湖山杳。</p><p class="ql-block">中仄平平仄韻。</p><p class="ql-block">梅花似惜行人老。不忍輕飛送殘照。</p><p class="ql-block">中平中仄平平仄韻。中仄平平仄平仄韻。</p><p class="ql-block">一曲秦娥春態(tài)少。幽香誰采,舊寒猶在。</p><p class="ql-block">中仄中平平仄仄韻。中平中仄句,中平中仄句。</p><p class="ql-block">歸夢啼鶯曉。</p><p class="ql-block">中仄平平仄韻。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">青玉案 重游溪葵園(宋?吳文英)雙調六十七字,前后段各六句、四仄韻</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">詞譜格律</p><p class="ql-block">中平中仄平平仄韻。仄中仄、 平平仄韻。</p><p class="ql-block">中仄中平平仄仄韻。中平中仄句,中平中仄句。</p><p class="ql-block">中仄平平仄韻。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">中平中仄平平仄韻。中仄平平仄平仄韻。</p><p class="ql-block">中仄中平平仄仄韻。中平中仄句,中平中仄句。</p><p class="ql-block">中仄平平仄韻。</p><p class="ql-block">4壓韻</p><p class="ql-block">雙調六十七字,前后段各六句、五仄韻(賀鑄)詞譜</p><p class="ql-block">雙調六十七字,前后段各六句、四仄韻(吳文英)詞譜</p><p class="ql-block">5對偶句</p><p class="ql-block">上下闋第四五句最好對偶(四字句)</p><p class="ql-block">6要點</p><p class="ql-block">上闋第二句(六言句)上三下三的句式結構,第三字處 頓</p><p class="ql-block">7列出基本句式:</p><p class="ql-block">767445 777445(賀鑄)詞譜</p><p class="ql-block">767445 777445(吳文英)詞譜</p><p class="ql-block">8 內容 中性偏傷感。</p><p class="ql-block">作業(yè):填寫一首詞《青玉案.XXX》,題目自擬,內容不限。(用賀鑄或者吳文英詞譜都可以)</p><p class="ql-block">附詞譜</p><p class="ql-block">1、青玉案 雙調六十七字,前后段各六句、五仄韻 賀鑄</p><p class="ql-block">中平中仄平平仄韻仄中仄讀平平仄韻</p><p class="ql-block">中仄中平平仄仄韻中平中仄句中平中仄韻</p><p class="ql-block">中仄平平仄韻</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">中平中仄平平仄韻中仄平平仄平仄韻</p><p class="ql-block">中仄中平平仄仄韻中平中仄句中平中仄韻</p><p class="ql-block">中仄平平仄韻</p><p class="ql-block">2、青玉案 重游溪葵園(宋?吳文英)雙調六十七字,前后段各六句、四仄韻</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">中平中仄平平仄韻。仄中仄、 平平仄韻。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">中仄中平平仄仄韻。中平中仄句,中平中仄句。</p><p class="ql-block">中仄平平仄韻。</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">中平中仄平平仄韻。中仄平平仄平仄韻。</p><p class="ql-block">中仄中平平仄仄韻。中平中仄句,中平中仄句。</p><p class="ql-block">中仄平平仄韻。</p><p class="ql-block">要求:1、認真審詞牌,正確把握格式,正確選韻;</p><p class="ql-block">2、上下闋第四五句最好對偶(四字句),</p><p class="ql-block">3上闋第二句(六言句)上三下三的句式結構,第三字處 頓</p><p class="ql-block">4、意象的選取要美,多讀古人作品,深刻理解適合的題材和情緒;注意詞意的開闔收放,境象的虛實安排。</p><p class="ql-block">評閱要點:</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">1 平仄格式 用搜韻來檢查作品的平仄格式是否正確</p><p class="ql-block">2 句式:767445 777445</p><p class="ql-block">3 起句,最好興起,就是景起</p><p class="ql-block">4 領字,本詞牌無領字</p><p class="ql-block">5用韻,前后段各六句、五仄韻,四仄韻。</p><p class="ql-block">6技巧,上闋第二句六字句為上三下三的句式結構,第三字處 頓</p><p class="ql-block">7對偶,上下闋第四五句,也就是兩個四言句,皆要求對偶。</p><p class="ql-block">8換頭,這首詞牌上下闋格式不一樣,要注意字句格式</p><p class="ql-block">9重字,沒有規(guī)律的重字,是不允許的,對偶句斟酌。</p><p class="ql-block">10脈絡是否清晰</p>