<p class="ql-block"> 當(dāng)《蒙古秘史》開始為草原英雄進(jìn)行史詩創(chuàng)作時,《宋詞》已經(jīng)走過了鼎盛,隨著敗于草原鐵騎的南宋消亡,《元曲》的誕生成就了中華俗文化的高峰。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">不惜自己的頭顱,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">不惜自己的熱血,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">不知道合一合眼,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">枕著衣袖鋪著裙子,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">以流涎解渴,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">以牙肉充饑,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">不屈不撓的努力,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">汗流滿面。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> ——《蒙古秘史》</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">撞毀他帳房的支架, </p><p class="ql-block" style="text-align:center;">讓他的帳房倒塌, </p><p class="ql-block" style="text-align:center;">糟蹋他所有的妻子女兒。 </p><p class="ql-block" style="text-align:center;">撞斷他帳房的門框, </p><p class="ql-block" style="text-align:center;">讓神靈從此不再祝福他興隆, </p><p class="ql-block" style="text-align:center;">把他的屬民殺掠一空。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> ——《蒙古秘史》</p> <p class="ql-block"> 我們再來讀讀同時期的南宋文人留下的詩與詞:</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 茅檐低小,溪上青青草。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">醉里吳音相媚好,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">白發(fā)誰家翁媼?</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">大兒鋤豆溪東,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">中兒正織雞籠。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">最喜小兒亡賴,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">溪頭臥剝蓮蓬。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">——辛棄疾《清平樂·村居》</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">辛苦遭逢起一經(jīng),</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">干戈寥落四周星。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">山河破碎風(fēng)飄絮,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">身世浮沉雨打萍。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">惶恐灘頭說惶恐,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">零丁洋里嘆零丁。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">人生自古誰無死,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">留取丹心照汗青。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> ——文天祥《過零丁洋》</p> <p class="ql-block"> 游牧文明在遼闊無垠的天地間生息繁衍,一種蒼茫、孤獨和憂郁,造就了奔放、抗?fàn)幍男愿?。因為源于自然環(huán)境的逼迫必須以追逐奪取來完成對財富的擁有。</p><p class="ql-block"> 農(nóng)耕文明的溪橋斜柳、小院人家孕育了內(nèi)斂、溫和的詩性思維。因為擁有的莊園式生活所以立足守疆護(hù)土實現(xiàn)對財富的保護(hù)。</p> <p class="ql-block"> 公元1260年,蒙古天驕孛兒只斤·鐵木真的孫子忽必烈成功政變,擊敗自己的大哥蒙哥汗一族,登上大蒙古國汗位,尊號薛禪汗。 </p> <p class="ql-block"> 公元1271年忽必烈定都大都(今北京),立國號“大元”,傳五世十一帝。這是在中華歷史上一個版圖最大,享國僅九十七年的朝代。也是一個崇拜“長生天”的讓世界震顫的草原游牧族群用彎刀、駿馬在柔美東方創(chuàng)立“大騰格里之國”的歷史。</p> <p class="ql-block"> 此時,成吉思汗創(chuàng)建的橫跨歐亞占據(jù)全球22%土地的龐大帝國形成了一個宗主王朝與四個宗番汗國的分立局面。</p><p class="ql-block"> 大蒙古國宗主王朝最終統(tǒng)御的地域,除了蒙古高原外,還囊括了西夏王朝之地、金朝之地、南宋王朝之地、吐蕃之地、大理王朝之地等。</p> <p class="ql-block"> 大元的建立,實現(xiàn)了中原王朝與北方民族政權(quán)、南方少數(shù)民族,其包括漢民族以及漢地周邊的非漢地族群歷史脈絡(luò)的第一次大交匯。也是漢文化區(qū)、滿文化區(qū)、蒙文化區(qū)、藏文化區(qū)的第一次大交匯,同時還形成了穆斯林文化區(qū)。</p><p class="ql-block"> ——資料來源《蒙古帝國的興亡·杉山正明》、《一本書讀懂元朝·屈文軍》</p> <p class="ql-block"> 一個各民族歷史與文化大交匯的時期,對于歷史而言,是輝煌的。然而對于在這種交匯變化中的平民百姓來說承受更多的也許是被擠壓甚至被碾壓。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">傷心秦漢經(jīng)行處,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">宮闕萬間都做了土。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">興,百姓苦;</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">亡,百姓苦。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">《山坡羊·潼關(guān)懷古·元·張養(yǎng)浩》</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">節(jié)選</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">至今遺恨迷煙樹,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">列國周齊秦漢楚。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">贏,都變做了土;</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">輸,都變做了土。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 《山坡羊·驪山懷古·元·張養(yǎng)浩》</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">節(jié)選</p> <p class="ql-block"> 元大都在那里?</p><p class="ql-block"> 元大都在現(xiàn)今的北京城下。今天的景山下壓著大元皇宮后宮的延春閣。</p> <p class="ql-block"> 元大都南北7600米,東西6700米共十一座城門。大都的城區(qū)經(jīng)緯分明,筆直的東西南北向大街二十四步寬,以十二步寬的小街縱橫分隔出五十坊。坊內(nèi),圍繞著水井,約十米寬的是火巷,約五米寬的是胡同,貴胄居住的火巷均為八畝一個宅院,十分的工整。火巷、水井、胡同構(gòu)成了大都坊巷肌理,民居以白墻藍(lán)瓦奠定了這個皇朝的都城色彩。</p> <p class="ql-block"> 大元的皇宮由大明殿及延春閣組成的建筑群坐落在高聳的工字型漢白玉臺階之上,宮殿皆為白墻藍(lán)瓦。依水而居是蒙古人的習(xí)俗,元大都把今天北京城的北海一帶水域都劃入了皇宮大內(nèi)的太液池。</p><p class="ql-block"> ——資料來源《元代社會生活史·史衛(wèi)民》</p> <p class="ql-block"> 大元皇宮里的太監(jiān)叫“火者”。元末皇宮里的火者、宮女多為高麗人,漢人極少。其中一位高麗進(jìn)貢的絕色宮女還走上了元順帝的皇后之位。并在當(dāng)時的大元男女時尚服飾潮流里刮起了一陣高麗風(fēng)。</p> <p class="ql-block"> 元朝的“四等人制度”</p><p class="ql-block"> 一個盛行的說法:元朝執(zhí)行蒙古人、色目人、漢人、南人四等人制度。</p> <p class="ql-block"> 然而,至今沒有發(fā)現(xiàn)史料記載元代明確頒布或?qū)嵤┝怂牡热酥贫鹊姆睿词乖凇对贰贰睹魈鎸嶄洝分幸酂o記載。其四等人說法產(chǎn)生于清末民初的史學(xué)家、教育家屠寄先生所著的《蒙兀兒史記》一書。</p><p class="ql-block"> ——資料來源《元代“色目醫(yī)”為何受歡迎?· 北京日報》</p> <p class="ql-block"> 法令上的四等人制不存在,現(xiàn)實中,民族歧視和待遇差別卻顯而易見。如在官吏任用、科舉、民事法律、民眾防范等方面,優(yōu)先及居高臨下者是蒙古人。但是,即使如此也并不意味著元朝僅僅依據(jù)民族成分來決定社會等級。史天澤等四大漢人世侯家族、江南鹽業(yè)巨商、漢人官僚等家族的政治勢力非一般蒙古人能望其項背。在蒙古人中也有貧民賣身為奴者。</p> <p class="ql-block"> “在元朝統(tǒng)治下,不同的民族,在很多場合確實有不同待遇,政策并非對所有人一致。這種差別對待的情況一再出現(xiàn),就被后人概括成為四等人制?!共荒苷f元朝多么壞,只不過是說,元朝政治發(fā)育程度不高,它帶有很強(qiáng)的早期國家的專制色彩。中原王朝,主要是宋朝,官僚政治已經(jīng)進(jìn)化到比較高的水準(zhǔn),元朝又將其拉回到比較早期的階段?!薄浴短m臺史話·張帆老師訪談:回應(yīng)關(guān)于元代“四等人制” 的相關(guān)問題》</p> <p class="ql-block"> 面對一個倒退的專制王朝,文人的牢騷直白辛辣:</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">不讀書有權(quán),不識字有錢,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">不曉事倒有人夸薦。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">老天只恁忒心偏,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">賢和愚無分辨。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">折挫英雄,消磨良善,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">越聰明越運蹇。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">……</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 《中呂·朝天子 志感·元·無名氏》</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 元朝的儒生地位</p><p class="ql-block"> 與四等人制之說一樣,關(guān)于元朝對個人的職業(yè)分十個階級等級之說也十分盛行:</p><p class="ql-block"> “一官,二吏,三僧,四道,五醫(yī),六工,七匠,八娼,九儒,十丐”。</p> <p class="ql-block"> 元朝實行諸色戶籍管理制度,也就是將人口按照職業(yè)、信仰等劃分不同的戶籍。常見的有民戶、軍戶、匠戶、醫(yī)戶、鹽戶、儒戶、僧戶、道戶、鷹房戶、也里可溫戶(基督教信徒戶)等。</p> <p class="ql-block"> 其中的儒戶核定標(biāo)準(zhǔn):真才碩學(xué)者、儒生世家及前朝的登科學(xué)士、名卿、士大夫等。為儒戶者規(guī)定其家中必須有一人入學(xué)(原則要求入政府官學(xué)),承擔(dān)開設(shè)學(xué)堂授教之職責(zé),優(yōu)異者可入選各級官學(xué)及國子監(jiān)任教。儒戶可直接參加朝廷開設(shè)的官員考試,中試者為基層“公務(wù)員”,可累計業(yè)績升遷。儒戶與各宗教戶除了參與農(nóng)耕或進(jìn)行商業(yè)買賣需繳納稅收外,其他勞役負(fù)擔(dān)、雜泛差役等一律予以免除。也就是說儒戶不當(dāng)差不服各種勞役,不種地不買賣就不需交稅。儒戶籍為世襲。</p> <p class="ql-block"> 以元朝開國六年后即1276年,北方漢地的儒戶最終確定為三千八百九十戶,而后續(xù)在南方,尤其是在所謂第四等人“南人”的區(qū)域內(nèi)共確定儒戶總數(shù)約在十萬戶,遠(yuǎn)遠(yuǎn)高于“北人”。</p><p class="ql-block"> ——資料來源《一本書讀懂元朝·屈文軍》</p> <p class="ql-block"> 元朝讀書人的社會地位是否排在娼妓及乞丐之后?明顯不是的。</p> <p class="ql-block"> 元朝儒士的經(jīng)濟(jì)待遇并不差,只是因為元朝不重在科舉選官,讀書人進(jìn)入官場仕途的渠道因此受阻。雖然可以從小吏做起,但要俯首于文才低卻官職高于自己的異族人胯下,應(yīng)是自古以來清高傲世的讀書人最難以接受的。仕途進(jìn)取的失落是對元朝儒生的最大打擊。</p> <p class="ql-block"> 而所謂九儒十丐的最早說法是元初的南宋進(jìn)士謝枋得因滑稽名伶拿讀書人插科打諢,譏笑停了科舉的儒生不如娼妓形同乞丐而悲憤難平。謝公在所著的《疊山集》提及:“滑稽之雄,以儒者戲曰:我大元制典人分十等……八娼九儒十丐?!边@種說法在明朝之后更被演繹渲染而流傳至今。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">我是個</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">蒸不爛煮不熟捶不扁</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">炒不爆響珰珰一粒銅豌豆</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">……</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">我玩的是梁園月,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">飲的是東京酒,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">賞的是洛陽花,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">攀的是章臺柳</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">……</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">你便是落了我牙,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">歪了我口,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">瘸了我腿,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">折了我手,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">天賜與我這幾般兒歹癥候,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">尚兀自不肯休</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">……</p><p class="ql-block"> 這是元雜劇的奠基人,元曲大家關(guān)漢卿的散曲名段之一 。節(jié)奏明快的排句,字字鏗鏘。分明一位浪子,卻才氣過人,風(fēng)流倜儻。細(xì)細(xì)品去,誰說這不是元朝讀書人的叛逆以及個人意識無所顧忌的張揚?</p> <p class="ql-block"> 當(dāng)元朝的文人放下身段走進(jìn)俗文化的時候,我們來讀讀大蒙古國的札牙篤汗,也就是元朝開國57年后的第八位皇帝元文宗工整的七律《自集慶路入正大統(tǒng)途中偶吟》:</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 穿了氁衫便著鞭,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 一鉤殘月柳梢邊。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 二三點露滴如雨,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 六七個星猶在天。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 犬吠竹籬人過語,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 雞鳴茅店客驚眠。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 須臾捧出扶桑日,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;"> 七十二峰都在前。</p> <p class="ql-block"> 元文宗的《相馬圖》,曾流落日本。</p> <p class="ql-block"> 元朝的服飾</p><p class="ql-block"> 元朝是一個多民族混居的國度。元朝統(tǒng)治者從沒要求異族人“剃發(fā)易服”。當(dāng)時的民間服飾基本就你穿你的,我穿我的。</p> <p class="ql-block"> 我們現(xiàn)在看到的元朝皇帝圖像基本都是戴笠帽、著質(zhì)孫服。但是元朝皇帝在登基、祭祀等重要場合卻是著漢式天子袞冕,即穿龍袍戴冕旒。</p><p class="ql-block"> “天子冕服:袞冕,制以漆紗,上覆曰綖,青表朱里。綖之四周,匝以云龍。冠之口圍,縈以珍珠。綖之前后,旒各十二,以珍珠為之……”——摘自《元史·志·卷三十一輿服(一)》</p> <p class="ql-block"> “所以《元史》講本朝的服制,“近取金宋,遠(yuǎn)法漢唐”,“參酌古今,隨時損宜”,總體思想就是既要體現(xiàn)“大元”是漢唐宋的繼承者,又要體現(xiàn)“國制”(就是蒙古入主中原)?!薄浴对实垡彩谴埮鄣摹ぶ疯b心》</p><p class="ql-block"> 相對清朝而言,元朝的皇帝們承繼了袞冕——漢文化的皇家核心服飾,也沒有從服飾發(fā)式上強(qiáng)行“剃發(fā)易服”絞殺人心,更沒有以“文字獄”誅殺人文。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block"> 仕途失意的元朝漢地書生儒士在另一番作為之下,讓華夏的戲劇、繪畫、曲賦、天文等方面煥發(fā)了異彩。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">青山相待,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">白云相愛,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">夢不到紫羅袍共黃金帶。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">一茅齋野花開。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">管甚誰家興廢誰成敗,</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">陋巷簞瓢亦樂哉。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">貧,氣不改;</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">達(dá),志不改。</p><p class="ql-block" style="text-align:center;">《山坡羊·道情》 元·宋方壺</p> <p class="ql-block"> 豁達(dá)清朗之氣撲面而來,可敬可佩。</p> <p class="ql-block"> 元朝的女性</p><p class="ql-block"> 元朝皇帝的圣旨:“今已后女孩兒根底水里撇的人每,一半家財沒官與軍每者……”</p> <p class="ql-block"> 根底——介詞,有“在、向、從、同、把”的意思。</p><p class="ql-block"> 每——名詞復(fù)數(shù)。</p> <p class="ql-block"> 這是元世祖忽必烈在至元十三年七月就地方出現(xiàn)溺殺女嬰一事特別下的圣旨:禁止淹死女孩,否則一半家財充公。</p><p class="ql-block"> </p> <p class="ql-block"> “至元八年(1271)二月,忽必烈在圣旨中規(guī)定 、“諸色人同類自相婚起者,各從本俗法;遞相婚姻者,以男為主”,就是說在本族內(nèi)的婚姻完全按照本民族的傳統(tǒng)婚俗。不同民族人通婚則服從男方民族的傳統(tǒng)習(xí)慣……為不同民族間通婚的禮俗問題作出了明確的觀定?!薄浴对纳鐣钍贰な沸l(wèi)民》</p> <p class="ql-block"> 元朝刑律規(guī)定:強(qiáng)奸有夫之婦者,死;無夫者,杖一百七;強(qiáng)奸十歲以上女者,杖一百七?!?lt;/p><p class="ql-block"> 同時在唐宋刑法的基礎(chǔ)上,有史以來第一次將強(qiáng)奸幼女罪列入死刑:“強(qiáng)奸幼女者處死,雖和同強(qiáng),女不坐。”</p> <p class="ql-block"> 從以上元朝頒布的相關(guān)法令以及圣旨來看,完全沒有給所謂的“初夜權(quán)”、“摔頭胎”留下可行的法規(guī)允許空間,反而是以法令對傷害女性的行為給予了制約和制裁的權(quán)力。</p> <p class="ql-block"> 征伐、略地攻城中殺戮是必然,奪人妻女,蹂躪女性亦是必然,甚至是統(tǒng)領(lǐng)者獎賞士卒的手段。但是,立國安邦則截然不同。雖然元朝的法令在實際執(zhí)行中與歷朝歷代一樣存在著偏差,但任何一位國君如支持或默許任何對女性的蹂躪成為一種規(guī)矩或法令,那是動搖國本的,這也許是常識。何況元朝有近一億的人口,大蒙古國人口不過百萬,而進(jìn)入中原的只有30萬左右,按這個333:1比例,初夜權(quán)——你讓蒙古人如何忙的過來?</p> <p class="ql-block"> 實際上,元朝的女性地位并不低,這源于游牧民族歷來對家庭女性的尊重。從成吉思汗至元朝最后一位皇帝,凡是朝會、覲見等,朝堂之上必是皇帝與皇后并排而坐。</p> <p class="ql-block"> 元朝女性可自行選擇夫婿。結(jié)婚、離婚要簽訂文約,離婚可取回部分嫁妝。受草原人奔放的性情影響,漢地女子對愛情的表白也變得火辣辣的:</p><p class="ql-block"> 《我儂詞》</p><p class="ql-block"> 元 · 管道升</p><p class="ql-block">你儂我儂,忒煞情多,情多處,熱如火。把一塊泥,捻一個你,塑一個我。將咱兩個,一齊打破,用水調(diào)和。再捻一個你,再塑一個我。我泥中有你,你泥中有我。與你生同一個衾,死同一個槨。</p><p class="ql-block"> 管道升,元朝書畫大家趙孟頫之妻。</p> <p class="ql-block" style="text-align:center;">元朝的落日時分</p><p class="ql-block"> 公元1333年6月8日,孛兒只斤·妥懽帖睦爾在上都繼位,廟號惠宗,史稱元順帝。</p> <p class="ql-block"> 元順帝自1320年出生后的13年間經(jīng)歷了生母去世,父皇暴死,叔父篡位,嫡母被殺,年幼被流放,親弟被立,繼位前期又被權(quán)臣伯顏架空。待元順帝扳倒權(quán)臣親政時,朝野上下早已被侵蝕的如一袋糟粕。</p><p class="ql-block"> 元順帝于1341年第三次更改年號為“至正”,恢復(fù)科舉、招賢納士,主持編寫宋、遼、金三部正史,扶持農(nóng)桑,整肅吏治,儒治之風(fēng)一時興起。這位被稱為魯班天子的大元最后一位帝王渴望著至正更始。</p><p class="ql-block"> 然而,無論天意還是人愿都注定了這位皇帝是無法實現(xiàn)心愿的。</p> <p class="ql-block"> “元代災(zāi)荒、瘟疫不斷,立國98年間,就有52年發(fā)生疫情(平均1.73年一次大疫),甚于歷代。元英宗、元文帝在位時,年年大疫,元朝最后一個皇帝元順帝在位36年,22年大疫?!薄浴对吧酷t(yī)”為何受歡迎·北京日報》</p> <p class="ql-block"> 元至正二年,公元1342年。黃河再次爆發(fā)洪水,朝廷官員貪腐橫行,用于抵扣河工勞資的賑災(zāi)糧被官吏層層盤剝,最終摻入的沙礫竟高達(dá)90%。民怨已經(jīng)蓄積到了一個頂點。</p><p class="ql-block"> 此時,蔓延全球的天災(zāi)加劇,奪去歐洲三分之一人口的黑死病也重創(chuàng)了大元。有學(xué)者認(rèn)為,爆發(fā)于1347年的黑死病助推了元朝的滅亡。</p> <p class="ql-block"> 北方紅巾軍起義,元朝廷在集中兵力企圖一舉擊破的同時,江南亦出現(xiàn)了強(qiáng)勢的反元武裝。江南動蕩的致命之處是讓元朝廷失去了中央財政的二大支柱即江南的鹽業(yè)和商業(yè)稅收。多方位不利因素的交織累疊終于讓躊躇滿志的元順帝絕望而怠政。大元無奈的進(jìn)入落日時分……</p><p class="ql-block"> 1368年,朱元璋稱帝,國號大明。</p> <p class="ql-block"> “元朝統(tǒng)治制度的二重性,對中國歷史產(chǎn)生了相當(dāng)深遠(yuǎn)的影響。蒙古法中的汗權(quán)本來就很強(qiáng)大,蒙古人有選擇地采納漢制,又將漢制中大量制衡、約束君主權(quán)力的因素摒棄……這種空前的君主專制色彩,為其后的明、清王朝所繼承?!?lt;/p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block">“元朝對中國歷史的最重要影響,莫過于它實現(xiàn)了中國空前規(guī)模的統(tǒng)一,從而奠定了中國版圖的基礎(chǔ)?!?lt;/p><p class="ql-block"> ——摘自《一本書讀懂元朝·屈文軍》</p> <p class="ql-block"> 讀曲獨坐,聽那遠(yuǎn)久的風(fēng)兒略過,有去有來,寫實寫意,花開花落,靜一份心境,取一勺清水而飲……</p><p class="ql-block"> ——竹夢簫音(史維娜)</p><p class="ql-block"> 2022-1-18</p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"> </p>