<p class="ql-block">《 幽蘭操 》又名《猗蘭操》,最早相傳是孔子所作,琴曲似訴似泣,如怨如憤,把孔子此時(shí)此刻的內(nèi)心世界抒發(fā)得淋漓盡致,在蘭的身上寄托了自己全部的思想感情,是一首優(yōu)美的蘭詩,也是一首幽怨悱惻的抒情曲。</p> <p class="ql-block">蘭之猗猗</p><p class="ql-block">揚(yáng)揚(yáng)其香</p><p class="ql-block">眾香拱之</p><p class="ql-block">幽幽其芳</p><p class="ql-block">不采而佩</p><p class="ql-block">于蘭何傷</p><p class="ql-block">以日以年</p><p class="ql-block">我行四方</p><p class="ql-block">文王夢(mèng)熊</p><p class="ql-block">渭水泱泱</p><p class="ql-block">采而佩之</p><p class="ql-block">奕奕清芳</p><p class="ql-block">雪霜茂茂</p><p class="ql-block">蕾蕾于冬</p><p class="ql-block">君子之守</p><p class="ql-block">子孫之昌</p> <p class="ql-block">詩詞原文</p><p class="ql-block">猗蘭操</p><p class="ql-block">序: 孔子歷聘諸侯,諸侯莫能任。自衛(wèi)反魯,過隱谷之中,見薌蘭獨(dú)茂,喟然自傷不逢時(shí),托辭于薌蘭,乃止車援琴鼓之云:</p><p class="ql-block">引</p><p class="ql-block">夫蘭當(dāng)為王者香 ,今乃獨(dú)茂,與眾草為伍,譬猶賢者不逢時(shí),與鄙夫?yàn)閭愐病?lt;/p><p class="ql-block">歌辭:</p><p class="ql-block">習(xí)習(xí)谷風(fēng),以陰以雨。之子于歸,遠(yuǎn)送于野。</p><p class="ql-block">何彼蒼天,不得其所。逍遙九州,無所定處。</p><p class="ql-block">世人暗蔽,不知賢者。年紀(jì)逝邁,一身將老。( 蔡邕 《 琴操 》所引)</p><p class="ql-block">蘭之猗猗,揚(yáng)揚(yáng)其香。不采而佩,于蘭何傷。</p><p class="ql-block">今天之旋,其曷為然。我行四方,以日以年。</p><p class="ql-block">雪霜貿(mào)貿(mào),薺麥之茂。子如不傷,我不爾覯。</p><p class="ql-block">薺麥之茂,薺麥之有。君子之傷,君子之守。 (韓愈補(bǔ)錄軼文)</p> <p class="ql-block">注釋譯文</p><p class="ql-block">首先看題目《猗蘭操》,一"操"字,就是要表達(dá)蘭花的操守。</p><p class="ql-block">從詩歌來看,第一句,蘭之猗猗,揚(yáng)揚(yáng)其香。幽谷中一支蘭花傲然孤立,香氣撲鼻。</p><p class="ql-block">第二句,不采而佩,于蘭何傷。生于幽谷,不被世人采佩,無損于蘭花本身的高潔。</p><p class="ql-block">第三句,今天之旋,其曷為然?現(xiàn)在這樣的遭遇(既指蘭花也指作者自己)到底是為什么呢?顯然沒有人來回答作者的疑問。</p><p class="ql-block">第四句,我行四方,以日以年。就類似于屈原 的“路漫漫其修遠(yuǎn)兮,吾將上下而求索”,也是從側(cè)面對(duì)第三句的提問進(jìn)行了自我解答——不論天命如何安排,我將孜孜以求,不倦不棄。</p><p class="ql-block">第五句,雪霜貿(mào)貿(mào), 薺麥之茂。這一句是引申評(píng)論——正因?yàn)榻?jīng)歷了雪霜嚴(yán)寒,薺麥才能生長得如此茂盛。</p><p class="ql-block">第六句,子如不傷,我不爾覯。這句又說回幽谷中的蘭花,如果你不是生長在這苦脊之地,怎么能引起我的關(guān)注呢?溫室中的蘭花沒有這樣的魅力。</p><p class="ql-block">最后兩句,薺麥之茂,薺麥之有。君子之傷,君子之守。兩句排比,薺麥的茂盛是因?yàn)樗陨矸e攢了足夠的能量,命運(yùn)對(duì)君子的打擊也正是為了體現(xiàn)君子的操守。</p><p class="ql-block">以上翻譯,大家可再作斟酌。</p><p class="ql-block">韓愈亦仿而作之,其《猗蘭操》序云:“ 孔子傷不逢時(shí)作?!?lt;/p><p class="ql-block">“蘭之猗猗,揚(yáng)揚(yáng)其香。不采而佩,于蘭何傷。今天之旋,其曷為然。我行四方,以日以年。雪霜貿(mào)貿(mào),薺麥之茂。子如不傷,我不爾覯。薺麥之茂, 薺麥之有。君子之傷,君子之守?!?lt;/p><p class="ql-block">詩同情孔子生不逢時(shí),寄情蘭芳,卻又比孔子豁達(dá)曠逸:“不采而佩,于蘭何傷?”這就顯得堅(jiān)強(qiáng)剛毅。緊接著聯(lián)系自己行走四方,積時(shí)累年,卻事不遇知,行不得安情況,在這“雪霜貿(mào)貿(mào)”之中,但見薺麥正萌發(fā)始生,一派生機(jī)。薺與麥都是秋冬生長,至夏結(jié)實(shí)。這種上結(jié)陰而返,由陽而長的精神給了韓愈以極大鼓舞,他要像幽蘭一樣,不以無人而不芳;也要如薺麥 一樣,迎貿(mào)貿(mào)雪霜而萌發(fā)。君子的遭遇,正是表現(xiàn)君子高尚操守的時(shí)候和地方。</p> <p class="ql-block">后世仿作</p><p class="ql-block">后世名家多有仿作,</p><p class="ql-block">【唐】 崔涂 ——幽蘭操</p><p class="ql-block">幽植眾能知,貞芳只暗持。</p><p class="ql-block">自無君子佩,未是國香衰。</p><p class="ql-block">白露沾長早,青春到每遲。</p><p class="ql-block">不知當(dāng)路草,芳馥欲何為?</p><p class="ql-block">【宋】 曹勛 ——猗蘭操</p><p class="ql-block">猗嗟蘭兮,其葉萋萋兮。</p><p class="ql-block">猗嗟蘭兮,其香披披兮。</p><p class="ql-block">胡為乎生茲幽谷兮,不同云雨之施紛。</p><p class="ql-block">霜雪之委集兮,其茂茂而自持。</p><p class="ql-block">猗嗟蘭兮!</p><p class="ql-block">【宋】 何夢(mèng)桂 ——贈(zèng)楊古澹</p><p class="ql-block">南山有岑樓,岑樓髙落星 。</p><p class="ql-block">娟娟樓上女,悠悠撫朱繩。</p><p class="ql-block">髙年猗蘭操,翻作長短清。</p><p class="ql-block">世無千古人,惟遺千古心。</p><p class="ql-block">心長韻愈遠(yuǎn),疏越難可聞。</p><p class="ql-block">曲盡無人聽,月髙風(fēng)滿城。</p><p class="ql-block">【元】方回撰——猗蘭操</p><p class="ql-block">大似斯文不遇時(shí),</p><p class="ql-block">無人采佩世無知。</p><p class="ql-block">援琴與鼓猗蘭操,</p><p class="ql-block">五百年間一退之。</p><p class="ql-block">【明】周瑛——猗蘭操</p><p class="ql-block">題義謂 孔子傷不逢時(shí)而作,今重?cái)M之。</p><p class="ql-block">維山有谷,露瀼瀼兮。</p><p class="ql-block">維谷有蘭,揚(yáng)孤芳兮。</p><p class="ql-block">我行四方,荊棘蔽野。</p><p class="ql-block">采芳而佩,知蘭實(shí)寡。</p><p class="ql-block">我思文武,于鎬于豐。</p><p class="ql-block">欲往從之,路阻不通。</p><p class="ql-block">路阻不通,吾道非矣。</p><p class="ql-block">掩袂漣洏,與世違矣。</p><p class="ql-block">【清】 陳廷敬 ——猗蘭操</p><p class="ql-block">猗猗 其蘭,廼在空谷。</p><p class="ql-block">我行四野,奚處奚宿?</p><p class="ql-block">其蘭猗猗,幽幽其香。</p><p class="ql-block">雜彼蕃蕪,我心相羊。</p><p class="ql-block">蘭其如何?維霜及霰。</p><p class="ql-block">時(shí)節(jié)晩暮,不我能見。</p><p class="ql-block">子不我見,我心則夷。</p><p class="ql-block">悠哉以老,樂天弗疑。</p><p class="ql-block">【今】制——猗蘭操</p><p class="ql-block">覺“習(xí)習(xí)谷風(fēng)”為弟子別作,亦感制。</p><p class="ql-block">之子于遠(yuǎn),何何奚落。</p><p class="ql-block">歸魯于途,不佩幽野。</p><p class="ql-block">以蕪以莠,以霜以雪。</p><p class="ql-block">我處我所,其曷某些。</p><p class="ql-block">子如不傷,如子之傷。</p><p class="ql-block">揚(yáng)揚(yáng)于谷,猗猗于霜。</p>