<p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 在群山巍峨、奇峰靈秀的中國,很少有人不知道“五岳”的名號和江湖地位:東岳泰山,西岳華山,南岳衡山,北岳恒山,中岳嵩山。自秦始皇登臨泰山大舉封禪以來,“五岳”為天下眾生禮拜的歷史至少可以追溯到兩千年以前。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 很慚愧,五岳之中我只登頂過泰山,還是借助于現(xiàn)代化的纜車。華山和恒山曾有幸從山下仰視過,卻始終沒有鼓起勇氣攀登,少了那種“一覽眾山小”的勇氣和胸襟,最終不得不留下遺憾。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 今天單說北岳。我知道的北岳恒山位于山西東北部的渾源縣,赫赫有名的懸空寺就在它的腳下。因此,聽人介紹說在河北曲陽縣有座北岳廟,規(guī)模宏偉,源遠(yuǎn)流長,很值得一看,我就有點納悶兒了,兩處相隔甚遠(yuǎn),北岳廟怎么會設(shè)立在此處呢?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 來到曲陽城西,迎面就看到一條東西方向的北岳路,色彩斑斕的牌樓上書有“北岳廟”三個醒目大字,證明我們沒有找錯地方。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 沿新建大道前行約數(shù)百米,路北即為北岳廟,又稱“北岳廟博物館”。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 此廟始建于北魏時期(公元500-508年),唐宋元明清歷代均有修葺,是封建王朝祭祀北岳恒山的場所,1982年被列為全國重點文物保護(hù)單位。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 此廟坐北朝南,呈長方形的田字結(jié)構(gòu),其內(nèi)部石碑林立,古木參天,氣勢恢宏莊嚴(yán),為五岳中最高規(guī)格建置。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 跨過登岳橋,來到朝岳門前,見有已消失的唐代牌坊遺存,主要是石基、石柱和石雕。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 石獅的雕刻技法簡樸生動,可惜歲月悠久,歷經(jīng)千年風(fēng)吹雨打,細(xì)節(jié)有些模糊不清了。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 踏入山門,中軸線上第一個建筑便是“御香亭”,建于明嘉靖十五年(公元1536年),為祭祀北岳前更衣上香之地。此亭呈平面八角形,重檐三滴水?dāng)€尖頂,設(shè)計精巧,造型美觀。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 御香亭西側(cè)有一院落,門上掛著“北岳文化陳列館”的牌子,里面陳列有不同歷史時期的各種文物,是研究五岳祭祀文化的珍貴實物標(biāo)本。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 院落四周收藏有許多祭祀色彩濃厚的石雕塑像,奈何遭受不同程度的自然侵蝕與人為破壞,無法完美展現(xiàn)初時的藝術(shù)魅力了。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 這是北齊時期(公元550-577年)的雙觀音漢白玉造像。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 隋代(公元581-618年)的白石造像殘件。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 唐代(公元618-907年)的文殊菩薩白石獅座。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 武則天時期的白石盤龍石燈,不僅是盛唐氣象的見證,也是古代工藝難得一見的瑰寶。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 元代(公元1271-1368年)的白石蹲虎。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 明代(1368-1644年)的青銅佛像。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 隋代的白釉盤口瓶。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 唐代的黃釉席紋注壺。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 金代(公元1115-1234年)的黑鲉碗與元代的白釉點彩碗。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 離開北岳文化陳列館,我們回到中軸線上的御香亭,繼續(xù)循序向北前行。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 面前要經(jīng)過兩道門闕,第一道門稱為“凌霄門“,有直上云霄,奮力攀登高峰的寓意。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 第二道門曰“三山門”。何謂三山?按道家文化和山海經(jīng)的記載,源于先秦時期虛構(gòu)的、漂浮于東海之上的蓬萊仙境,反映人們對自然之美的向往和追求。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 踏入山門,院內(nèi)廣場東、西兩側(cè)都是排列整齊的碑廊和碑亭。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 據(jù)統(tǒng)計,北岳廟內(nèi)現(xiàn)存古代碑碣200余塊,由北魏、北齊至唐宋元明清及民國,時間跨度達(dá)1500多年。碑刻內(nèi)容大多為歷代重修北岳廟的記載和祭祀北岳之神的祭文,也有古人詩詞歌賦形式的觀感文章。書法有真、草、隸、篆和行書等字體,是我國古代書法藝術(shù)的寶庫。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 此為時代最早的《邸府君碑》,刻于北魏和平三年(公元462年)??瑫模煮w圓渾,結(jié)構(gòu)綿密,有楷隸過渡風(fēng)格,極具書法研究價值。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 《大唐北岳神廟之碑》是唐代為祭祀北岳恒山(今河北曲陽的大茂山)之神而立的重要碑刻。唐玄宗加封恒山之神為“安天王”,碑文書法體現(xiàn)盛唐楷法,結(jié)構(gòu)嚴(yán)謹(jǐn),筆力雄健,有大家歐陽詢和顏真卿之風(fēng)。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 庭院里有一些單檐或雙檐歇山頂式碑樓,安置重要的皇家石刻。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 在單檐歇山頂?shù)捻n琦碑樓內(nèi),有《大宋重修北岳廟之記》碑刻一通,為韓琦撰文并書丹,筆法正楷,深得柳公權(quán)神韻。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 《大元加封北岳詔碑》是難得一見的元代石碑,尤其難得的是,此碑上半部為八思巴文,下半部為漢文,這是元世祖忽必烈加封北岳為“安天大貞玄圣帝“所下的詔令。由全真教掌門張志仙書丹。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 此為整座北岳廟中最漂亮的碑樓建筑,內(nèi)藏洪武三年刻立的《大明詔旨碑》。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 碑文記載朱元璋統(tǒng)一全國之后,重新頒發(fā)圣旨,規(guī)定國家祀典,所有岳、鎮(zhèn)、海、瀆等一律廢去原有封號,另立新的名稱。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 除了莊嚴(yán)鄭重的皇家碑刻之外,還有許多名人大家的手跡。蘇東坡任定州知府(毗鄰曲陽)時曾作《中山松釀賦》一首,贊美北岳之松。字體精美瑰麗,雖姿態(tài)百出,但結(jié)構(gòu)緊密,為其手書佳作。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 此地書法作品甚多,值得有心之人流連。據(jù)說還有顏真卿、趙孟頫等大家作品,可惜時間有限,來不及慢慢尋找和細(xì)細(xì)品味了。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 沿中軸線繼續(xù)前行,面前出現(xiàn)一個高出地面的石基平臺,這便是有名的“飛石殿”遺址。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 飛石殿源于隕石自天外飛來的傳說,建于明嘉靖年間,曾經(jīng)是北岳廟第二大的主要建筑,不幸在清宣統(tǒng)元年(1909年)因失火被徹底焚毀。 </span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 跨過飛石殿遺址,北岳廟最大、最宏偉的主體建筑“德寧之殿“便呈現(xiàn)在眼前。此殿始建于南北朝的北魏宣武帝時期,取名自“以德治國,天下安寧“之意。宋初被契丹人焚毀。元初,元世祖特下旨重建北岳廟,德寧之殿得以重建恢復(fù)。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 大殿建于高大的石砌臺基上,采用重檐廡殿頂,面闊九間,進(jìn)深六間,為古代建筑中高等級的形制,它是我國現(xiàn)存最大的元代木結(jié)構(gòu)建筑,可謂國寶級文物。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 更重要的寶貝藏在大殿之內(nèi)。東西兩壁保存有唐代畫圣吳道子所繪的巨幅彩色壁畫《天宮圖》,是我國古代壁畫的藝術(shù)珍品,國之瑰寶??上覀儊淼貌皇菚r候,適逢閉門謝客,門窗緊閉,無緣一睹風(fēng)采。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 無奈之下,只能引用媒體公布的部分照片以慰熱心讀者。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 離北岳廟大門約200米,南偏西方向曾經(jīng)有個“修德寺”,與北岳廟比肩而立,始建于隋代,卻毀于民國戰(zhàn)火,僅存一座高30余米的修德寺塔,歷盡滄桑仍屹立不倒。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 這座隋塔精妙之處在于其塔形為混合型: 下部是花塔樣式,上部則為傳統(tǒng)樓閣樣式。兩者相輔相成、渾然一體的外型在我國古塔建筑中堪稱一絕,已被列入全國重點文物保護(hù)單位名錄。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 曲陽北岳廟持續(xù)風(fēng)光了一千多年,直到清順治十七年(1660年),一道圣旨:“移祀北岳于(山西)渾源”后才逐漸衰落,“北岳恒山”的名號至此也由河北曲陽大茂山轉(zhuǎn)移至同一山脈北端的山西渾源。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 歷史車輪滾滾向前,但愿這段北岳歷史不會因此而埋沒吧。</span></p> <p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 最后,以曾在北岳廟出家為僧的唐代詩人賈島的詩作為結(jié)束語:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 《北岳廟》</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 唐· 賈島</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">天地有五岳,恒岳居其北。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">巖巒疊萬重,詭怪浩難測。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">人來不敢入,祠宇白日黑。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">有時起霖雨,一灑天地德。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:20px;">神兮安在哉,永康我王國。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:18px;">(全文完)</span></p>