美篇編輯:雨花夢(mèng) <p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">元代散曲家張養(yǎng)浩,是濟(jì)南文化領(lǐng)域的文學(xué)地標(biāo)、山水美學(xué)的提煉者,更是滋養(yǎng)當(dāng)代文化建設(shè)的精神豐碑。他集文學(xué)巨匠、政事能臣、道德楷模于一身,堪稱泉城千古名士之典范。歸隱濟(jì)南云莊后,其創(chuàng)作步入高峰,現(xiàn)存可考贊詠濟(jì)南風(fēng)物的作品五六十篇,以三十余首詩(shī)作、二十余首散曲為主體,兼有數(shù)篇辭賦傳世。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">濟(jì)南詩(shī)書(shū)名家孫春亭先生,退休后深耕不輟,潛心張養(yǎng)浩文化研究與傳播。近日,先生取張養(yǎng)浩歸隱云莊期間所作散曲小令,結(jié)合自身退休心境,以同調(diào)同韻相和,匠心創(chuàng)作三組韻和曲作共三十五首,堪稱泉城首創(chuàng),開(kāi)此歷史文化創(chuàng)作之先河。今將張養(yǎng)浩原玉與孫老和作第一組“古今云錦唱,曲韻繞云莊”(新韻10首)奉呈與諸君共賞。</span></p> <p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">元英宗至治元年(1321)六月,張養(yǎng)浩辭官歸濟(jì)南北園,營(yíng)造云莊,躬耕田園、寄情山水,所作小令清新淡雅、自然流暢。朝廷七度征召,皆婉拒不出,其愛(ài)丘山、樂(lè)田園之志,于詩(shī)文中歷歷可見(jiàn)。至天歷二年(1329),關(guān)中大旱,他應(yīng)詔賑災(zāi),盡散家財(cái)、星夜赴任,以生命譜寫(xiě)了一曲憂民絕唱。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">孫春亭先生素仰張養(yǎng)浩為人高潔、為政忠勤、為文真摯,尤敬其關(guān)心民瘼、以民為本的精神,曾撰《云莊賦》《濟(jì)南有個(gè)張養(yǎng)浩》《張養(yǎng)浩的民本思想和他的躬身力行》及散套《張養(yǎng)浩傳記》等。此次擇取張養(yǎng)浩辭官歸隱、筑廬躬耕之小令,同調(diào)韻和,成十首,寄追慕之情。</span></p> <p class="ql-block ql-indent-1" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">?(1)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[越調(diào)·寨兒令]辭參議還家連次鄉(xiāng)會(huì)十余日故賦此</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/張養(yǎng)浩</span></p><p class="ql-block ql-indent-1" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 離省堂①,到家鄉(xiāng),正荷花爛開(kāi)云錦香。游玩秋光,朋友相將,日日大筵張。會(huì)波樓、醉墨淋浪,歷下亭、金縷悠揚(yáng)。大明湖搖畫(huà)舫,華不注倒壺觴。這幾場(chǎng),忙殺柘枝娘②。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:20px;">注:①省堂,指中書(shū)省。②柘枝,古代舞曲名;柘枝娘,指舞“柘枝”的藝伎。此處泛指歌伎舞女。 </span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[越調(diào)·寨兒令]自畫(huà)像</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">——韻和張養(yǎng)浩《辭參議還家連次鄉(xiāng)會(huì)十余日故賦此》</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/孫春亭</span></p><p class="ql-block ql-indent-1" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 卸了韁,換得裝,癡迷詩(shī)書(shū)重啟航。藝苑行觴,林海尋芳,日日度舒張。會(huì)波樓、逸興高吭;歷下亭、眷戀軒廊。明湖搖韻久,云錦蕩波長(zhǎng)。忙。猶醉水云鄉(xiāng)。</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:18px;">視頻選錄1,張養(yǎng)浩《辭參議還家連次鄉(xiāng)會(huì)十余日故賦此》~孫春亭《自畫(huà)像》</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">(2)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[中呂.十二月兼堯民歌]歸田樂(lè)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/張養(yǎng)浩</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 從跳出功名火坑,來(lái)到這花月蓬瀛①。守著這良田數(shù)頃,看一會(huì)雨種煙耕。到大來(lái)心頭不驚,每日家直睡到天明。(兼)見(jiàn)斜川雞犬樂(lè)升平,繞屋桑麻翠煙生。杖藜②無(wú)處不堪行,滿目云山畫(huà)難成。泉聲,響聲存細(xì)聽(tīng),轉(zhuǎn)覺(jué)柴門(mén)靜。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:①蓬瀛,蓬萊和瀛洲,傳說(shuō)中的兩座仙山。②杖藜,柱著藜杖。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[中呂·十二月兼堯民歌]退休樂(lè)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">——韻和張養(yǎng)浩《歸田樂(lè)》</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/孫春亭</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 退了休心馳任騁,每日里書(shū)海深耕。少不了游山戲水,興濃時(shí)墨染詩(shī)成。猶眷念南豐賦筆,總牽掛泉韻吟情。(帶)征程漫漫響風(fēng)玲,最數(shù)夕陽(yáng)景崚嶒①。詩(shī)書(shū)曲賦抱虔誠(chéng),化作丹楓染云峰。人生,隨緣方見(jiàn)恒,癡迷才會(huì)嬴。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:峻嶒,此處作突出、多樣解。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">?</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:18px;">視頻選錄2, 張養(yǎng)浩《歸田樂(lè)》∽孫春亭《退休樂(lè)》</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">?(3)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[雙調(diào)·折桂令]鑿池</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/張養(yǎng)浩</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 殷勤鑿破蒼苔。把湖濼風(fēng)煙①,中半分開(kāi)。滿意清香,盡都是千葉蓮載②??寸R里③紅妝弄色,引沙頭白鳥(niǎo)飛來(lái)。老子方才,陶寫(xiě)吟懷。忽見(jiàn)波光,搖動(dòng)亭臺(tái)。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:①湖濼,指大明湖和濼水。②千葉蓮,蓮之一種,花瓣極多。③鏡里,喻池水如鏡。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[雙調(diào)·折桂令]云錦湖</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">——韻和張養(yǎng)浩《鑿池》①</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/孫春亭</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 曾記的云錦②心裁,煙柳環(huán)堤,碧浪荷開(kāi)。今個(gè)是先跡難尋,遺蹤何處,空惹長(zhǎng)哀。欣見(jiàn)的北湖名改,新云錦一洗塵埃。菡萏新栽,展館新開(kāi),春色新裁,笑語(yǔ)徐來(lái)。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:①鑿池,即挖池塘。②云錦,即張養(yǎng)浩當(dāng)年所鑿而命名的云綿池。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:18px;">視頻選錄3,張養(yǎng)浩《鑿池》~孫春亭《云錦湖》</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">(4)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[中呂·朝天曲]掛冠①</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/張養(yǎng)浩</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 掛冠,棄官,偷下了連云棧②。湖山佳處屋兩間,掩映垂楊岸。滿地白云,東風(fēng)吹散,卻遮了一半山。嚴(yán)子陵釣灘③,韓元帥將壇④,那一個(gè)無(wú)憂患?</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:①原玉無(wú)題,“掛冠”為韻和者所加。掛冠,即辭官。②連云棧,棧道名,指古代在峭巖陡壁上用木頭架設(shè)的通道。③嚴(yán)子陵釣灘,漢代嚴(yán)光垂釣處。④韓元帥將臺(tái),指韓信登壇拜將之壇場(chǎng)。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[中呂·朝天曲]點(diǎn)綴夕陽(yáng)燦(新韻)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">——韻和張養(yǎng)浩《掛冠》</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/孫春亭</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 這冠,那冕①,點(diǎn)綴夕陽(yáng)燦。硯田蓄墨案鋪宣,盡興詩(shī)花綻。漢韻唐風(fēng),名賢先彥,相祈求妙玄。早繾,晚綣,奉獻(xiàn)平生愿。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:韻和者退休后,積極參與公益活動(dòng),被冠有諸多榮譽(yù)稱號(hào)。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">(5)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[中呂·山坡羊]天機(jī)參破①</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/張養(yǎng)浩</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 天機(jī)參破,人情識(shí)破②。歸來(lái)閑抌白云臥。向巖阿③,且婆娑④。琴書(shū)筆硯為功課。軒裳倘來(lái)何用躲⑤?行,也在我;藏,也在我⑥。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:①?gòu)堭B(yǎng)浩原玉無(wú)題,題乃韻和者添加。天機(jī),天之機(jī)密,猶言天意。②人情,人之情欲。③巖阿,山曲。此處借指隱居之地。④婆娑,悠閑,舒展之意。⑤軒裳,大夫之服裝,此喻指有高位之人。⑥行,藏,指出仕和退隱。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[中呂·山坡羊]知民寒熱</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">——韻和張養(yǎng)浩《天機(jī)參破》</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/孫春亭</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 知民寒熱,恤民憂樂(lè)。生活處處民心測(cè)。硯田嗟,碧泉哦。吟詩(shī)撰曲心相契,本色家園情盡寫(xiě)。心,貴有德;文,貴有德。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">?</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">(6)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[雙調(diào)·雁兒落兼清江引]再不想長(zhǎng)安道①</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/張養(yǎng)浩</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 喜山林眼界高,嫌市井人煙鬧。過(guò)中年便退官,再不想長(zhǎng)安道。(兼)綽然一亭塵世表②,不許俗人到。四面桑麻深,一帶云山妙。這一塔兒③快活直到老。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:①題為韻和者所加?!伴L(zhǎng)安道”,喻指通向出仕做官的道路。②綽然亭,又叫翠陰亭,張養(yǎng)浩云莊別墅的亭名。③這一塔兒,即這一塊兒,這個(gè)地方。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[雙調(diào)·雁兒落兼清江引]退逸詩(shī)情浩</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">——韻和張養(yǎng)浩《再不想長(zhǎng)安道》</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/孫春亭</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 常吟柳絮①飄,樂(lè)詠珍珠②泡。夕霞晚照里,退逸詩(shī)情浩。(兼)七十二泉聲韻考,曲撰文心紹。繪雨荷③姿影嬌,譜碧浪琴弦鬧。不怕笑咱廉頗老。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:①柳絮,指柳絮泉。②珍珠,指珍珠泉。③雨荷,暗指民女夏雨荷。韻和者曾撰《雨荷傳奇》等作品,講述乾隆皇帝訪大明湖艷遇夏雨荷的故事。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">?</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">(7)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[中呂·喜春來(lái)]一溪煙水奩開(kāi)鏡①</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/張養(yǎng)浩</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 一溪煙水奩開(kāi)鏡,四面云山錦簇屏。客來(lái)沉醉綽然亭。對(duì)著這無(wú)限景,因此上不肯就功名。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">注:原玉無(wú)題,“一溪煙水奩開(kāi)鏡”為韻和者所加。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[中呂·喜春來(lái)]一湖煙水千秋鏡</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">——韻和張養(yǎng)浩《一溪煙水奩開(kāi)鏡》</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/孫春亭</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 一湖煙水千秋鏡,百代風(fēng)云一鑒明。興衰榮辱鏡中凝,千古情,知往鑒今行。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">?</span></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">(8)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[雙調(diào)·雁兒落兼得勝令]退隱</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/張養(yǎng)浩</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 云來(lái)山更佳,云去山如畫(huà)。山因云晦明,云共山高下。倚杖立云沙①,回首見(jiàn)山家②。野鹿眠山草,山猿戲野花。云霞,我愛(ài)山無(wú)價(jià)③;看時(shí)行踏④,云山也愛(ài)咱。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:①云沙,云端。②山家,山中人家。③山無(wú)價(jià),言云山之可愛(ài)猶如無(wú)價(jià)之寶。④行踏,即行走。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[雙調(diào)·雁兒落兼得勝令]云錦湖晚霞</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">——韻和張養(yǎng)浩《退穩(wěn)》</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/孫春亭</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 日斜景愈佳,霞染湖成畫(huà)。倚欄親水臺(tái),醉在云莊下。(帶)水霧幻竹筏,可是老人家?柱仗云香②畔,遂閑③煮碗茶。弦琶,聲韻悠悠納;流霞,長(zhǎng)披云錦紗。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:①云香,指張養(yǎng)浩退隱云莊后所植的云香林。②遂閑,系張養(yǎng)浩云莊墅所建的遂閑堂。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">(9)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[雙調(diào)·胡十八]自隱居①</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/張養(yǎng)浩</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 自隱居,謝塵俗。云共煙,也歡虞②。萬(wàn)山青繞一茅廬。恰便仙人畫(huà)圖,中間裹著老夫③。對(duì)著這無(wú)限景,怎下的又做官去④。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:①此作無(wú)題,“自隱居”為韻和者所加。②歡虞,歡喜快樂(lè)。虞,通“娛”。③老夫,此系作者自指。④下的,忍得,舍得。</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[雙調(diào)·胡十八]文心爛漫任詩(shī)書(shū)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">——韻和張養(yǎng)浩《自隱居》</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/孫春亭</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 游趵突,逛明湖;賞雨花,賦梅竹。文心爛漫任詩(shī)書(shū)。逸逐,逸逐,頭上棄緊箍,腳下彩云鋪。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><br></p> <p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">(10)</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[雙調(diào)·沉醉東風(fēng)]因此上功名意懶①其一</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/張養(yǎng)浩</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 昨日顏如渥丹②,今朝鬢發(fā)斑斑。恰才桃李春③,又早桑榆晚④。斷送了古人何限。只為天地?zé)o情樂(lè)事慳。因此上功名意懶。</span></p><p class="ql-block ql-indent-1"><span style="font-size:22px;">注:①?gòu)堭B(yǎng)浩原玉無(wú)題,題為韻和者所加。張公以[雙調(diào).沉醉東風(fēng)]寫(xiě)下八首小令,其中有七首均以“因此上功名意懶”結(jié)尾。②顏如渥丹,形容人的顏面紅潤(rùn)而有光澤。③桃李春,喻指青春時(shí)代。④桑榆晚,喻指晚年。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">[雙調(diào)·沉醉東風(fēng)]遂文愿詩(shī)書(shū)共勉</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">——韻和張養(yǎng)浩《因此上功名意懶》</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:22px;">作者/孫春亭</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"> 不留戀青春少年,不顧及雪發(fā)衰顏。一舟風(fēng)雨綿,滿路煙霞染。心之念?;孟荣t,常把閑情化素箋。遂文愿詩(shī)書(shū)共展。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;">(寫(xiě)于2025年12月20日至2026年1月20日)</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block"><span style="font-size:22px;"><span class="ql-cursor">?</span></span></p>