<p class="ql-block">唐宋兩代,文風(fēng)鼎盛,星河璀璨。世人多誦男子雄篇,卻罕有系統(tǒng)拾掇閨閣清音。殊不知,女子之筆,未必遜于須眉;紅箋小字,亦能寫盡千古女兒心。</p><p class="ql-block">唐宋之際,閨閣多才。上自宮掖妃嬪,下至市井閨秀、風(fēng)塵才媛,皆能以筆為心,以詩為語。唐人開放灑脫,直抒愛恨;宋人內(nèi)斂深沉,風(fēng)骨自守。她們以細(xì)膩之心觀照萬物,以深情之眼體察人世,以清剛之骨立身濁世,以靈秀之才落筆成詩。</p><p class="ql-block">本輯以情為綱,以心為目,拾其清音,傳其風(fēng)華。所錄皆為唐宋間杰出才女之作,上自宮廷貴胄,下至市井閨閣,凡才情卓絕、風(fēng)骨可佩者,悉為擇優(yōu)錄入,匯為百篇。不重門第,不逐虛名,唯以詩心為據(jù);不泥朝代,不別作者,只以內(nèi)容為宗。寫相思,則入骨纏綿;寫離別,則一往情深;寫愁緒,則幽婉動人;寫風(fēng)骨,則凜然自守;寫家國,則胸襟開闊;寫風(fēng)物,則清麗如畫;寫閑情,則自在安然;寫滄桑,則感慨深沉。</p><p class="ql-block">一卷在手,如與千古佳人對坐。聽她們低吟淺唱,看她們心事流轉(zhuǎn),識她們才情風(fēng)骨,品她們筆下春秋。</p><p class="ql-block"> </p> <p class="ql-block">一、相思入骨·情到深處</p><p class="ql-block">專寫情愛執(zhí)念、癡心守望,皆是心底最深的牽掛與思念。情之一字,最能動心,亦最能傷人。唐宋才女,多以深情入世,以癡心待緣;或念遠(yuǎn)人,或思舊愛,或嘆相逢恨晚,或怨咫尺天涯。一字一句,皆從心起;一吟一詠,盡出真情。千年風(fēng)雨過,相思未曾改;愛里輾轉(zhuǎn)與牽掛,從來跨越時(shí)空。</p> <p class="ql-block">1. 唐·武則天《如意娘》</p><p class="ql-block">武則天(624—705),中國歷史上唯一女皇帝,才情氣魄,冠絕一代。此詩作于感業(yè)寺出家之時(shí),寄與唐高宗李治。</p><p class="ql-block">看朱成碧思紛紛,憔悴支離為憶君。</p><p class="ql-block">不信比來長下淚,開箱驗(yàn)取石榴裙。</p><p class="ql-block">——相思至深,以至看朱成碧、形容憔悴。以石榴裙上淚痕為證,既有帝王家的柔情,亦藏深情伏筆,決絕而動人。</p> <p class="ql-block">2. 唐·李冶《相思怨》</p><p class="ql-block">李冶(?—784),唐代女冠詩人,性情灑脫,詩風(fēng)豪放直白,才情冠絕一時(shí)。</p><p class="ql-block">人道海水深,不抵相思半。</p><p class="ql-block">海水尚有涯,相思渺無畔。</p><p class="ql-block">攜琴上高樓,樓虛月華滿。</p><p class="ql-block">彈著相思曲,弦腸一時(shí)斷。</p><p class="ql-block">——以海水深淺比相思輕重,夸張奇絕,直白震撼,將一往情深寫到極致。</p> <p class="ql-block">3. 唐·李冶《感興》</p><p class="ql-block">朝云暮雨鎮(zhèn)相隨,去雁來人有返期。</p><p class="ql-block">玉枕只知長下淚,銀燈空照不眠時(shí)。</p><p class="ql-block">仰看明月翻含意,俯眄流波欲寄詞。</p><p class="ql-block">卻憶初聞鳳樓曲,教人寂寞復(fù)相思。</p><p class="ql-block">——朝暮相思,不眠垂淚,望月寄情,憶舊添愁,婉轉(zhuǎn)纏綿,低回不盡。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">4.唐·李冶《寄朱放》</p><p class="ql-block">望水試登山,山高湖又闊。</p><p class="ql-block">相思無曉夕,相望經(jīng)年月。</p><p class="ql-block">郁郁山木榮,綿綿野花發(fā)。</p><p class="ql-block">別后無限情,相逢一時(shí)說。</p><p class="ql-block">——登高望遠(yuǎn),山水迢遞,以草木繁茂喻情意綿長,質(zhì)樸真摯,余味悠然。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">5.唐·薛濤《春望詞四首》</p><p class="ql-block">薛濤(約768—832),唐代蜀中女校書,工詩善書,自制薛濤箋,一生孤高清雅。</p><p class="ql-block">花開不同賞,花落不同悲。</p><p class="ql-block">欲問相思處,花開花落時(shí)。</p><p class="ql-block">攬草結(jié)同心,將以遺知音。</p><p class="ql-block">春愁正斷絕,春鳥復(fù)哀吟。</p><p class="ql-block">風(fēng)花日將老,佳期猶渺渺。</p><p class="ql-block">不結(jié)同心人,空結(jié)同心草。</p><p class="ql-block">那堪花滿枝,翻作兩相思。</p><p class="ql-block">玉箸垂朝鏡,春風(fēng)知不知。</p><p class="ql-block">——四首一氣呵成,以花開花落喻離合悲歡,寫盡等待、悵惘與一往情深。語淺而意深,堪稱唐代女子相思詩之典范。</p> <p class="ql-block">6.唐·薛濤《酬元稹》</p><p class="ql-block">詩篇調(diào)態(tài)人皆有,細(xì)膩風(fēng)光我獨(dú)知。</p><p class="ql-block">月下詠花憐暗淡,雨朝題柳為欹垂。</p><p class="ql-block">長教碧玉藏深處,總向紅箋寫自隨。</p><p class="ql-block">老大不能收拾得,與君堪似好男兒。</p><p class="ql-block">——寄詩以抒心曲,紅箋小字,盡是知己相惜之念,亦是薛濤與元稹情遇的真切見證。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">7. 唐·魚玄機(jī)《贈鄰女》</p><p class="ql-block">魚玄機(jī)(約844—868),唐代才女,早年身世坎坷,后入道觀,詩風(fēng)大膽率真,寫盡女子心事。</p><p class="ql-block">羞日遮羅袖,愁春懶起妝。</p><p class="ql-block">易求無價(jià)寶,難得有心郎。</p><p class="ql-block">枕上潛垂淚,花間暗斷腸。</p><p class="ql-block">自能窺宋玉,何必恨王昌。</p><p class="ql-block">——直抒真情難覓之痛,自謂自有良人可遇,不必為負(fù)心者傷情,堪稱唐代女性意識覺醒之宣言。</p> <p class="ql-block">8. 唐·魚玄機(jī)《隔漢江寄子安》</p><p class="ql-block">江南江北愁望,相思相憶空吟。</p><p class="ql-block">鴛鴦暖臥沙浦,?鶒閑飛橘林。</p><p class="ql-block">煙里歌聲隱隱,渡頭月色沉沉。</p><p class="ql-block">含情咫尺千里,況聽家家遠(yuǎn)砧。</p><p class="ql-block">——隔江愁望,觸景生情,以樂景襯哀情,咫尺竟如千里,相思無處可寄。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">9. 唐·魚玄機(jī)《江陵愁望寄子安》</p><p class="ql-block">楓葉千枝復(fù)萬枝,江橋掩映暮帆遲。</p><p class="ql-block">憶君心似西江水,日夜東流無歇時(shí)。</p><p class="ql-block">——以江水不絕喻相思不休,連綿無盡,情景交融,動人心魄。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">10. 唐·劉采春《啰唝曲六首》</p><p class="ql-block">劉采春,唐代民間歌者,《啰唝曲》為當(dāng)時(shí)流行曲調(diào),寫盡市井女子離合悲歡。</p><p class="ql-block">不喜秦淮水,生憎江上船。載兒夫婿去,經(jīng)歲又經(jīng)年。</p><p class="ql-block">借問東園柳,枯來得幾年?自無枝葉分,莫怨太陽偏。</p><p class="ql-block">莫作商人婦,金釵當(dāng)卜錢。朝朝江口望,錯(cuò)認(rèn)幾人船。</p><p class="ql-block">那年離別日,只道住桐廬。桐廬人不見,今得廣州書。</p><p class="ql-block">昨日勝今日,今年老去年。黃河清有日,白發(fā)黑無緣。</p><p class="ql-block">昨日北風(fēng)寒,牽船浦里安。潮來打纜斷,搖櫓始知難。</p><p class="ql-block">——組詩以商人婦的獨(dú)特視角,用“水、船、柳、潮”等常見意象,白描出離別之苦與等待之絕望。情感從直訴怨恨,漸次深入至紅顏易老、命運(yùn)難測的徹骨蒼涼。語言淺白如話卻極具張力,完美呈現(xiàn)了中唐民間樂府的樸素與深情。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">11. 宋·李清照《一剪梅·紅藕香殘玉簟秋》</p><p class="ql-block">李清照(1084—約1155),宋代第一才女,婉約詞宗。南渡之后,身經(jīng)家國之痛,詞風(fēng)沉郁深婉。</p><p class="ql-block">紅藕香殘玉簟秋。輕解羅裳,獨(dú)上蘭舟。</p><p class="ql-block">云中誰寄錦書來?雁字回時(shí),月滿西樓。</p><p class="ql-block">花自飄零水自流。一種相思,兩處閑愁。</p><p class="ql-block">此情無計(jì)可消除,才下眉頭,卻上心頭。</p><p class="ql-block">——寫別后相思,情景渾融,將無形愁緒寫得靈動可觸,實(shí)為婉約詞巔峰之作。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">12. 宋·李清照《醉花陰·薄霧濃云愁永晝》</p><p class="ql-block">薄霧濃云愁永晝,瑞腦銷金獸。</p><p class="ql-block">佳節(jié)又重陽,玉枕紗廚,半夜涼初透。</p><p class="ql-block">東籬把酒黃昏后,有暗香盈袖。</p><p class="ql-block">莫道不銷魂,簾卷西風(fēng),人比黃花瘦。</p><p class="ql-block">——重陽思遠(yuǎn),以菊自喻,寫盡相思憔悴,“人比黃花瘦”一句,千古傳誦。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">13.宋·李清照《行香子·七夕》</p><p class="ql-block">草際鳴蛩。驚落梧桐。</p><p class="ql-block">正人間、天上愁濃。</p><p class="ql-block">云階月地,關(guān)鎖千重。</p><p class="ql-block">縱浮槎來,浮槎去,不相逢。</p><p class="ql-block">星橋鵲駕,經(jīng)年才見,</p><p class="ql-block">想離情、別恨難窮。</p><p class="ql-block">牽??椗?,莫是離中。</p><p class="ql-block">甚霎兒晴,霎兒雨,霎兒風(fēng)。</p><p class="ql-block">——以蛩音梧桐起興,狀銀河阻隔。結(jié)句以風(fēng)雨晴日變幻,喻人生起伏,抒深婉孤苦之情。</p><p class="ql-block"> </p> <p class="ql-block">14.宋·朱淑真《鵲橋仙·七夕》</p><p class="ql-block">朱淑真,宋代閨閣詩人,婚姻失諧,身世清苦,詩詞多寫閨愁與幽憤。</p><p class="ql-block">巧云妝晚,西風(fēng)罷暑,小雨翻空月墜。牽??椗畮捉?jīng)秋,尚多少、離腸恨淚。</p><p class="ql-block">微涼入袂,幽歡生座,天上人間滿意。何如暮暮與朝朝,更改卻、年年歲歲。</p><p class="ql-block">——繪七夕清幽之景,抒牽??椗x愁。下片抒愿,渴望暮暮朝朝、永結(jié)同心,情感熱烈決絕。</p> <p class="ql-block">15. 宋·朱淑真《眼兒媚·遲遲春日弄輕柔》</p><p class="ql-block">遲遲春日弄輕柔,花徑暗香流。</p><p class="ql-block">清明過了,不堪回首,云鎖朱樓。</p><p class="ql-block">午窗睡起鶯聲巧,何處喚春愁?</p><p class="ql-block">綠楊影里,海棠亭畔,紅杏梢頭。</p><p class="ql-block">——春景明媚,反添春愁,以樂景寫哀情,婉轉(zhuǎn)清麗,余味悠長。</p> <p class="ql-block">16. 宋·朱淑真詩二首</p><p class="ql-block">《愁懷》</p><p class="ql-block">鷗鷺鴛鴦作一池,須知羽翼不相宜。</p><p class="ql-block">東君不與花為主,何似休生連理枝。</p><p class="ql-block">——以鷗鷺與鴛鴦不宜同池,喻婚姻不相匹配,怨而不怒,深情與悲憤藏于筆端。</p><p class="ql-block"> </p><p class="ql-block">《落花》</p><p class="ql-block">連理枝頭花正開,妒花風(fēng)雨便相催。</p><p class="ql-block">愿教青帝常為主,莫遣紛紛點(diǎn)翠苔。</p><p class="ql-block">——惜落花,傷風(fēng)雨,傷春惜花,語淺情深,畫面柔美。</p><p class="ql-block"> </p> <p class="ql-block">17. 宋·魏夫人《卷珠簾·記得來時(shí)春未暮》</p><p class="ql-block">魏夫人,北宋貴婦,詞風(fēng)溫婉嫻雅,多寫閨情離思,為宋代閨秀詞代表。</p><p class="ql-block">記得來時(shí)春未暮,執(zhí)手攀花,袖染花梢露。</p><p class="ql-block">暗卜春心共花語,爭尋雙朵爭先去。</p><p class="ql-block">多情因甚相辜負(fù),輕拆輕離,欲向誰分訴。</p><p class="ql-block">淚濕海棠花枝處,東君空把奴分付。</p><p class="ql-block">——今昔對照,昔日繾綣,今日輕離,癡情空負(fù),凄婉動人。</p> <p class="ql-block">18. 宋·魏夫人《江城子·春恨》</p><p class="ql-block">別郎容易見郎難。幾何般。懶臨鸞。</p><p class="ql-block">憔悴容儀,陡覺縷衣寬。</p><p class="ql-block">門外紅梅將謝也,誰信道、不曾看。</p><p class="ql-block">曉妝樓上望長安。怯輕寒。莫憑闌。</p><p class="ql-block">嫌怕東風(fēng),吹恨上眉端。</p><p class="ql-block">為報(bào)歸期須及早,休誤妾、一春閑。</p><p class="ql-block">——直寫相思憔悴,望歸意切,心理刻畫細(xì)膩入微,語淺而情深。</p><p class="ql-block"><br></p> <p class="ql-block">19. 宋·魏夫人《系裙腰·燈花耿耿漏遲遲》</p><p class="ql-block">燈花耿耿漏遲遲。人別后、夜涼時(shí)。</p><p class="ql-block">西風(fēng)瀟灑夢初回。誰念我,就單枕,皺雙眉。</p><p class="ql-block">錦屏繡幌與秋期。腸欲斷、淚偷垂。</p><p class="ql-block">月明還到小窗西。我恨你,我憶你,你爭知。</p><p class="ql-block">——秋夜夢回,孤枕偷淚,直白吐露愛恨相思,質(zhì)樸真切,動人心腸。</p>