<p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">一</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">這是秋瑾留給世人的絕命詩:</span><b style="font-size:15px;">秋風秋雨愁煞人!</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">鋪天蓋地的秋字,填滿了這句詩,也填滿了她人生最后的夏天。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">在她人生最后的季節(jié),她的感受是如此悲涼,看不到曙光,只有蕭瑟,漫山遍野的蕭瑟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">紹興古軒亭口的“秋風秋雨”,那天,也只為她而吹,為她而落。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">生也有涯,愿將一死振臂高呼,喚國家揚眉吐氣,活而無畏,敢以百勇橫刀躍馬,為巾幗立心正名。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">這就是她!我知道,她其實是一個以秋為骨的人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">臨刑前,年三十二歲的她面對清廷官吏,堅不吐實,僅揮毫寫下七字絕筆,而后引頸就刃,血灑青石。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">消息傳至滬上小萬柳堂,我手中的筆轟然墜地,墨汁濺滿素箋……</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">天地間,秋光默默低眉,獨向昏黑。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">自此,神州失一俠女,而我與寄塵妹妹,痛失一生知己。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">對了,忘了告訴你,我是璿卿義結金蘭的姐妹——吳芝英。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">二</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">光緒二十九年秋,我與璿卿相遇于北京。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">我隨夫君廉泉居京師萬柳堂,她隨夫宦游京城。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">一見之下,我便驚她為天人,她眉目清朗,談吐豪邁,縱論天下,痛斥時弊。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">于是我知她絕非尋常閨閣女子,遂傾心相交,不久互換蘭譜,義結金蘭。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">我贈她:英雄尚毅力,志士多苦心。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">她回我:芝蘭氣味心心印,金石襟懷默默諧。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">但我知道,她很不開心。時至今日,我依然能熟誦她的《滿江紅》詞:</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">小住京華,早又是、中秋佳節(jié)。為籬下、黃花開遍,秋容如拭。四面歌殘終破楚,八年風味徒思浙??鄬z、強派作蛾眉,殊未屑!</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">身不得,男兒列,心卻比,男兒烈。算平生肝膽,因人常熱。俗子胸襟誰識我?英雄末路當磨折。莽紅塵、何處覓知音?青衫濕!</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">她詞中所言那不烈的男兒,首當是她的丈夫王廷鈞。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">封建時代,身為女子,腳不由己,命運更是不由己,二十一歲時,她由父母包辦,嫁與湖南湘潭富商之子王廷鈞。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">王廷鈞胸無大志,耽于安樂,與璿卿才情、志向、風骨格格不入。一個心懷天下,一個茍安富貴;一個欲沖破禮教,一個固守世俗。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">此間,她亦曾作詩:</span><b style="font-size:15px;">可憐謝道韞,不嫁鮑參軍。</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">是啊,“俗子胸襟誰識我”?這段婚姻,于璿卿而言,不是歸宿,而是枷鎖。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">那就打破這枷鎖。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">三 </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">那時,國難日深,甲午之恥、庚子之禍未遠,清廷腐朽,列強環(huán)伺,神州陸沉。璿卿目睹山河破碎,痛感女子沉淪,決意東渡日本,尋求救國救民、男女平權之真理。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">我傾囊相助,變賣陪嫁首飾,為她籌措路費。臨行前夜,她執(zhí)我手,泣言:璿卿生死不忘。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">我亦淚下:妹此去,當為二萬萬女子爭光明,為神州山河補金甌!</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">“</span><b style="font-size:15px;">休言女子非英物,夜夜龍泉壁上鳴?!薄奥婆硬挥⑿?,萬里乘風獨向東?!?lt;/b><span style="font-size:15px;">帶著一腔豪情,她出發(fā)東渡了。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">你問,為什么選擇去往日本?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">因為那時,日本明治維新后國勢日強,留日學生云集,革命思潮激蕩,恰是救國理想的熔爐。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">在日期間,她日夜苦學,更投身革命:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">與陳擷芬發(fā)起“共愛會”,倡女子解放;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">組十人會,結革命同志;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">創(chuàng)《白話報》,以通俗文字喚醒同胞;</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">入橫濱“三合會”,受封白紙扇(軍師),聯(lián)絡會黨。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">她廣交黃興、宋教仁、陶成章等志士,登臺演說,慷慨激昂,聲震留日學界。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">——是的,她很忙,她的精力一直都那么旺盛!</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">四</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">光緒三十一年春,璿卿歸國,經(jīng)徐錫麟介紹加入光復會。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">同年七月,她再赴日本,由馮自由引薦,在黃興寓所加入中國同盟會,被舉為評議部評議員、浙江主盟人,成為浙省革命核心。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">她在橫濱學習制炸藥、練軍操,為武裝起義做實戰(zhàn)準備。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">此間,她所作的《黃海舟中日人索句并見日俄戰(zhàn)爭地圖》,字字泣血,句句鏗鏘:</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:15px;">萬里乘風去復來,只身東海挾春雷。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:15px;">忍看圖畫移顏色,肯使江山付劫灰。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:15px;">濁酒不銷憂國淚,救時應仗出群才。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:15px;">拼將十萬頭顱血,須把乾坤力挽回。</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">她以詩明志:革命非空談,必以武力覆清廷、復中華、救女子。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">光緒三十二年,因抗議日本頒布《取締清國留學生規(guī)則》,璿卿憤然歸國,以鑒湖女俠之名,全身心投入起義籌備。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">五 </span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">光緒三十三年,又是“秋”天,大江南北,風雨如晦,銷煙共余暉一色。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">徐錫麟“安慶起義”事敗殉國,清廷震怒,大肆搜捕革命黨人,刀鋒直指浙江紹興大通學堂。而主持學堂者,正是吾妹秋瑾。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">彼時,璿卿早已將生死置之度外。她知事已敗露,卻拒絕逃亡,對身邊人言道:</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">革命需血,女子當以血醒世。我若走,誰為同志?我若死,天下必因我而振!</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">我在上海聞訊,心急如焚,數(shù)次派人密送書信,勸她暫避風頭,保全有用之身。然璿卿志如鐵石,決意以一死喚醒蒼生。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">1907年七月十三日,清兵圍大通學堂。璿卿從容指揮學生疏散,自己端坐堂上,被捕入獄。獄中數(shù)日,嚴刑逼供,皮肉碎裂,她始終一言不發(fā),唯留“秋風秋雨愁煞人”七字。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">可這七字,恰如深夜的閃電,分明將夜空裂成了兩半。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">七月十五日凌晨,天色陰沉,冷雨凄凄。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">璿卿身著白布衫,從容走向刑場,神色未變。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">雖是凌晨,但已擠滿了百姓。他們,對著她指指點點。她要喚醒的人,都在圍觀她的死。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">——對了,我看過魯迅先生的小說《藥》,其中的夏瑜,正是秋瑾。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">臨刑前,她留下最后三個愿望:一不要梟首,二不要剝衣,三將剩余財物捐給窮人。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">而后,她昂首而立,望向遠方,遙望破碎的山河。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">六</p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">然而,令人發(fā)指者,清廷視她為“要犯”,下令暴尸荒野,不準親友收殮。一時間,紹興城內(nèi)風聲鶴唳,人人自危,昔日親朋故舊,無一人敢近前。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">我在滬上聞此噩耗,幾欲昏厥。我拍案而起,淚如雨下:天下可無吳芝瑛,不可無秋璿卿!今日若畏禍不前,何顏立于天地之間!</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">我即刻修書徐自華寄塵妹妹,二人相約:冒死收尸,營葬西湖,不負生前西泠之約,不負知己深情。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">西泠之約,還要從自璿卿歸國說起。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">自她歸國,我與她相聚日多。她創(chuàng)辦《中國女報》,喚醒天下女子,我則變賣字畫,全力資助。也正是此時,我識得徐自華,她,字寄塵。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">徐自華任潯溪女校校長,工詩詞,有風骨,與璿卿一見傾心,結為生死之交。寄塵溫厚而剛烈,傾家資助革命,變賣首飾充作起義經(jīng)費,曾言:璿卿為蒼生,我為璿卿,死生以之。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">此前,我與寄塵雖未謀面,卻因璿卿而心心相印。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">那年深秋,我們?nèi)送挝骱?,登孤山,望西泠。璿卿手指湖畔青山,慨然立約:</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">他日我若死,愿埋骨于此,與岳王為鄰,不負此生!</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">寄塵當即應諾:君為蒼生死,我必為君埋骨!</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">我亦含淚立誓:芝瑛在,必不負璿卿,不負此約!</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">三雙手緊握,秋風為證,湖山為盟。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">未料,不到一年,竟一語成讖……</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;">七</p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">寄塵妹妹不顧安危,孤身奔赴紹興,忍悲含痛,多方周旋,終將女俠遺骸尋得。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">我在上海變賣田產(chǎn),籌集二百銀元,遣人星夜赴杭,在西泠橋畔購地造墓。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">光緒三十四年正月二十四,風雪之中,我們秘密將靈柩從紹興遷至杭州,落葬于西泠橋畔,與岳飛、于謙二少保為鄰。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">西湖岸邊好山色,盡收豪杰天地中。我親手題寫墓碑:</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:15px;">鑒湖女俠秋瑾之墓</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">書成,我淚灑碑石。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">寄塵取出璿卿所贈翠釧,亦泣不成聲……</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">不過,她不正如龔定庵所言的“才盡回腸蕩氣中,美人如玉劍如虹”么?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">何況我們不是早已相約,死后亦葬西泠,長伴俠魂么?</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">生為知己,死為比鄰,已不負此生相逢。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">璿卿,安息。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">寄塵,勿悲。</span></p><p class="ql-block"><br></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><span style="font-size:15px;">八</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">此后數(shù)年,璿卿墓被毀,靈柩幾經(jīng)輾轉,寄塵與我始終不離不棄,誓死守護。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">直至民國成立,山河重光,我們再將女俠正式安葬西泠,并創(chuàng)立秋社,年年祭奠,終身不渝。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">寄塵妹妹一生守墓,辦競雄女學,傳女俠遺志,直至終老。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">寄塵曾作《滿江紅·吊秋璿卿》:</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">巾幗英雄,肝膽照、乾坤朗朗。想當日、軒亭就義,血痕猶漲。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">一片冰心昭日月,千秋俠骨留青嶂。到如今,遺恨滿江湖,空惆悵。</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">我和之曰:</span></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">秋風起,悲難放。知己在,魂無恙。望西泠山水,墓門相向。</b></p><p class="ql-block"><b style="font-size:15px;">一諾死生終不負,三生金石長相望。待他年,同赴九泉約,心明亮。</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">而今我垂垂老矣,寄塵亦鬢發(fā)如霜。</span></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">然每至清明和忌日,我們必攜酒至西泠,看墓草青青,湖光蕩漾,有時也會不自覺就回憶起她的舊作,如《對酒》:</span></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:15px;">不惜千金買寶刀,貂裘換酒也堪豪。</b></p><p class="ql-block" style="text-align:center;"><b style="font-size:15px;">一腔熱血勤珍重,灑去猶能化碧濤。</b></p><p class="ql-block"><span style="font-size:15px;">而后,再聽秋風起,秋雨落……</span></p>